Overheid handelde onzorgvuldig in zaak-Dolmatov

De Nederlandse overheid heeft op meerdere momenten onzorgvuldig gehandeld in de zaak van de Russische activist Aleksandr Dolmatov. Dat blijkt uit onderzoek van de Inspectie Veiligheid en Justitie.

De Russische activist pleegde in januari zelfmoord in een detentiecentrum in Rotterdam. Dolmatov had in Nederland politiek asiel aangevraagd, maar zijn aanvraag was afgewezen. Hij vreesde dat hij in Rusland zou worden vervolgd.

De Inspectie Veiligheid en Justitie stelt dat Dolmatov ten onrechte in vreemdelingenbewaring is gesteld omdat zijn advocaat op tijd beroep had aangetekend tegen de afwijzing van de asielaanvraag. De Immigratie- en Naturalisatiedienst IND heeft dat niet goed verwerkt in het computersysteem.

In een arrestantencomplex in Dordrecht deed Dolmatov al een eerste zelfmoordpoging, maar toen werd ten onrechte geen arts ingeschakeld. Ook nadat de Rus was overgebracht naar een detentiecentrum in Rotterdam schoot de medische zorg tekort.

Zelfmoord

Twee verpleegkundigen hadden bij het inschatten van de zelfmoordneigingen van Dolmatov een arts moeten inschakelen. De Inspectie voor de Gezondheidszorg legt het optreden van de verpleegkundigen aan de tuchtrechter voor. De verpleegkundige die nog in het detentiecentrum werkt, doet dat onder toezicht.

De Inspectie Veiligheid en Justitie stelt daarnaast dat het de vraag is of zorgvuldiger handelen tot een andere afloop zou hebben geleid. Die vraag valt niet te beantwoorden, aldus de Inspectie. De inspectie ziet geen aanleiding voor verder strafrechtelijk onderzoek.

In een persconferentie zei het hoofd van de Inspectie, Gertjan Bos, dat niet alleen functionarissen onzorgvuldig hebben gehandeld, maar dat ook de gang van zaken te veel afhankelijk is van systemen, procedures en formulieren en dat de overdracht tussen functionarissen kwetsbaar is.

Reactie Teeven

Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) noemt de bevindingen van de Inspectie ''buitengewoon ernstig''Hij beaamde dat hij politiek volledig verantwoordelijk is en wil zo snel mogelijk verantwoording afleggen in de Tweede Kamer over het onderzoek en over maatregelen die hij nu neemt om herhaling te voorkomen.

Teeven zei dat hij diep geraakt is door de fouten die door verschillende mensen en instanties zijn gemaakt. ''Het is buitengewoon tragisch wat er is gebeurd.'' Nederland accepteert juridische aansprakelijkheid voor de fouten in het detentiecentrum in Rotterdam en praat daarom met de familie van Dolmatov over een schadevergoeding, aldus Teeven.

Spijkerhard

Advocaat Marq Wijngaarden, die Dolmatov bijstond in diens asielprocedure, is geschrokken van de conclusies uit het rapport. ''Het is vooral choquerend dat het nog veel erger is dan gedacht. En het is niet de eerste keer dat het misgaat'', aldus Wijngaarden.

Maandag zal hij contact zoeken met de moeder van Dolmatov. Dan zal hij de vervolgstrategie bepalen en met een uitgebreidere reactie komen. Wijngaarden zei het te betreuren dat veel aandacht in het rapport uitgaat naar de verleende medische zorg. Dolmatov had volgens zijn advocaat om te beginnen nooit in vreemdelingenbewaring moeten zitten.

Op verschillende vragen kon Wijngaarden nog niet antwoorden, omdat hij het rapport pas net onder ogen had gekregen. Zo wist de advocaat ook nog niet van het voornemen van staatssecretaris Fred Teeven om de moeder van de activist een schadevergoeding te geven. ''Maar dat lijkt mij wel het minste.''

Debat

Coalitiepartijen VVD en PvdA willen zo snel mogelijk een debat met Teeven over de zaak, om de bevindingen van de Inspectie te bespreken, twitterde VVD-Kamerlid Ard van der Steur vrijdag. Jeroen Recourt (PvdA) is ''geschrokken'' van de bevindingen van de Inspectie. ''Hier is een en ander goed fout gegaan.''

Gerard Schouw, Tweede Kamerlid van D66, sluit zich bij Van der Steur aan. Volgens hem moet een onafhankelijke commissie worden ingesteld om de vreemdelingenketen door te lichten. ''Er zijn niet alleen menselijke fouten gemaakt, maar ook systeemfouten.''

Om te huilen

Sharon Gesthuizen, Tweede Kamerlid voor de SP, noemt de situatie "om te huilen. Het is goed dat het boven water is gekomen. Als er bij de IND iets misgaat, gaat het ook goed mis. Ik moet nadenken over wat er met de staatssecretaris moet gebeuren."

Tweede Kamerlid Linda Voortman van GroenLinks: "Dolmatov is onterecht opgesloten en op cruciale momenten is hem rechtsbijstand en medische bijstand onthouden. Dat zijn basiszaken waar ieder mens recht op heeft. Dit is een beschamende vertoning die alle grenzen van beschaving te buiten gaat.''

Joël Voordewind van de ChristenUnie stelt in een reactie geschokt te zijn "dat de Nederlandse overheid op vrijwel alle fronten cruciale fouten heeft gemaakt. Dat geldt voor de verantwoordelijke instanties, het falen van het computersysteem INDIGO, alsook de persoonlijke fouten van verpleegsters."

Bekijk hier een uitspraak van Gertjan Bos:

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie