Agenten niet vervolgd om filefuik

UTRECHT - De politie heeft in oktober een ''onjuiste beslissing" genomen om een filefuik op de A2 bij Abcoude te creëren om een benzinedief te pakken te krijgen.

Foto:  NU.nl/Rob Herstel

 Bekijk video

Maar de politieagent die hiertoe besloot, kon niet terugvallen op regelgeving of beleid op dit punt. Daarom is strafrechtelijke vervolging niet op zijn plaats. Dat heeft het Openbaar Ministerie (OM) in Utrecht woensdag bekendgemaakt.

De Raad van Korpschefs adviseert daarom dat de politie in afwachting van landelijk beleid en richtlijnen geen filefuik meer moet creëren om verdachten tot stoppen te dwingen.

De filefuik bij Abcoude werd vorig jaar opgezet tegen een benzinedief, maar kende een fatale afloop. De dief reed hard op de file in en ramde een andere auto, waardoor een onschuldige inzittende om het leven kwam.

De agenten die de achtervolging inzetten en de agenten die de filefuik creëerden, worden evenmin vervolgd.

Afdwingen 

De dief, Maikel R., wordt wel vervolgd voor het inrijden op de filefuik. Hij zou zonder te hebben betaald bij een tankstation bij Vianen zijn weggereden. Hij negeerde een stopteken, ging er met hoge snelheid vandoor en ramde drie keer een politiewagen, aldus de politie.

Zijn advocaat Gerald Roethof stapt mogelijk naar het gerechtshof om alsnog vervolging af te dwingen van de betrokken agenten. ''Daar gaan we ons nu zeker op beraden", zei Roethof woensdag.

Volgens hem heeft justitie een ''trucje" uitgehaald door de agenten eerder als verdachten aan te merken. Verdachten kunnen zich beroepen op hun zwijgrecht. ''En ik wilde in de zaak van R. agenten horen als getuigen." Volgens Roethof heeft het OM nooit de bedoeling gehad om de agenten te vervolgen.

Getuigen

De raadsman weet nog niet of hij de agenten alsnog als getuigen wil oproepen. ''Mijn cliënt zit al heel lang in voorarrest. Kun je het je cliënt aandoen dat de zaak opnieuw wordt uitgesteld? Of rond je de zaak af zodat er een einde komt aan de onzekerheid?", schetst hij.

Overigens zegt Roethof uit de media te hebben vernomen dat agenten niet worden vervolgd. ''Kennelijk heeft justitie niet de beleefdheid gehad mij van dat besluit op de hoogte te stellen."

Te groot risico

De opdracht tot het opzetten van een filefuik kwam van een agent van de meldkamer Utrecht. Die had moeten onderkennen dat het opzetten van een fuik een te groot risico voor de mensen in de file zou opleveren.

''De risico's voor de verkeersveiligheid hadden zwaarder moeten wegen dan het belang van de aanhouding op dat moment.'' Er stonden bovendien agenten van het korps Amsterdam-Amstelland klaar om de achtervolging over te nemen en er werd een politiehelikopter ingezet.

Niet opportuun

Maar gezien de omstandigheden waaronder de beslissingen moesten worden genomen en het ontbreken van beleid, vindt de officier van justitie het niet opportuun om de agent te vervolgen.

Dat geldt ook voor de agenten die achtervolging inzetten. Ze hebben het verkeer met hun achtervolging in gevaar gebracht, maar die wel rustig en professioneel uitgevoerd. ''Het insluiten en afremmen gebeurde gecontroleerd en bij het naderen van de file remden de agenten af en gaven zij de verdachte de ruimte om te stoppen of uit te wijken.’"

De agenten die de fuik opzetten, voerden slechts een opdracht uit en zijn in de ogen van justitie evenmin strafbaar.

Nabestaanden

De nastaanden van het slachtoffer vinden dat de politie zo snel mogelijk regels moet krijgen voor het opzetten van een filefuik. Dat zei hun advocaat, Geertruid van Wassenaer woensdag.

''Het onderzoek maakt nu duidelijk dat het ontbreekt aan regelgeving en aan een duidelijke gezagscultuur. Het is onduidelijk wie welke beslissing kan nemen. Daar moet nu verandering in komen", aldus Van Wassenaer.

Ze noemt het schokkend dat die conclusies ook al werden getrokken in een rapport in de jaren 90 en dat er Kamervragen zijn gesteld over het onderwerp in 2009. ''Dat heeft kennelijk niemand wakker geschud. Het is ernstig dat iedereen stil is blijven zitten, terwijl duidelijk was dat dit een probleem was."

Beklagprocedure

De advocaat beraadt zich op een beklagprocedure, waarin het gerechtshof bekijkt of justitie alsnog tot vervolging moet overgaan. Ze benadrukt dat het de nabestaanden niet 'om financieel gewin' gaat.

Van Wassenaer betreurt het dan ook dat de politie nooit het initiatief heeft genomen om de nabestaanden te laten weten het verschrikkelijk te vinden wat er is gebeurd. ''We hopen daarom nog een gesprek tussen de familie en de politie tot stand te brengen."

Politiebond

Han Busker, de voorzitter van de Nederlandse Politiebond, zei woesndag dat politiewerk mensenwerk is. Niet alle situaties waarin agenten verzeild raken, zijn in regels of richtlijnen vast te leggen. ''Ik snap dat iedereen houvast zoekt, maar het is een illusie dat je voor ieder optreden een draaiboekje uit de kast kan trekken", aldus Busker.

Busker noemt het voorval met de filefuik diep tragisch, maar zegt blij te zijn dat de agenten niet worden vervolgd. ''Wel hadden ze het recht om veel sneller duidelijkheid te krijgen. Dat heeft veel te lang geduurd."