Johannes Heesters (108) overleden

BERLIJN/STARNBERG - De artiest Johannes Heesters is zaterdagmorgen op de leeftijd van 108 jaar in Duitsland overleden. Hij was waarschijnlijk de oudste, actieve toneelspeler en zanger ter wereld.

Heesters overleed in een kliniek in Starnberg in de zuidelijke deelstaat Beieren. Hij lag hier sinds zijn opname op 17 december op de afdeling intensive care. Hij had een zware beroerte gehad, aldus zijn manager.

De in 1903 in Amersfoort geboren Johan Marius Nicolaas Heesters was in Nederland omstreden wegens de rol die hij in de Tweede Wereldoorlog gespeeld zou hebben. In de oorlog bleef hij spelen in het door nazi's geregeerde Duitsland.

Ook bracht hij een bezoek in 1941 aan concentratiekamp Dachau vlak bij München. Hij heeft altijd ontkend voor de kampleiding te hebben gezongen.

Lof

Ook in de reacties op zijn overlijden weerklinkt zowel lof als kritiek. Directeur Henk Scholten van het Theater Instituut Nederland (TIN) prijst hem als ''een van de belangrijkste uitvoerende operettezangers die Nederland heeft gekend. En het is heel bijzonder dat hij tot aan zijn dood is blijven optreden.’’

Oud-directeur Pieter Erkelens van theater De Flint noemt Heesters ''van onschatbare waarde voor de Nederlandse theatergeschiedenis’’. Er zijn maar weinig Nederlanders die internationaal gezien zo’n waardering hebben geoogst voor hun werk.’’

Tweede Wereldoorlog

Maar historicus David Barnouw van het NIOD stelt dat de zanger geen enkel benul had hoe gevoelig zijn optredens in Duitsland voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland lagen. ''Hij bleef tot het eind toe overtuigd van zijn eigen gelijk’’, aldus Barnouw.

''Ook na zijn dood kan je dat niet anders dan dom noemen. Hij heeft nooit iets geleerd van de kritiek die decennialang zeer terecht op hem is geuit om de manier waarop hij over zijn optredens in Duitsland sprak.’’ Veel artiesten die voor de nazi’s optraden namen daar achteraf afstand van.

Operetterollen

De zanger werd vooral bekend door zijn talrijke operetterollen. Ook trad hij in vele films op. Hij begon zijn loopbaan in Amsterdam op 17-jarige leeftijd, maar vanaf 1935 nam zijn carrière een vlucht in Duitsland dat zijn nieuwe thuis werd.

Ook na de oorlog bleef hij hier een veelgevraagd acteur op het doek en toneel alsook op de televisie. Sinds 1996 trad hij op met zijn vrouw Simone Rethel.

In 2008 stond hij na bijna vijf decennia weer op het podium in Nederland, in zijn geboortestad Amersfoort. Daarmee ging een grote wens van hem in vervulling.

Lees meer over:

NUweekend

NUweekend
Deze week onder meer: Tien jaar na de moord op VanGogh, Kickstarter mislukking en succes, zorgverzekeringen kunnen goedkoper en Van Basten wordt 50.

Achter de lens

Achter de lens
Elke week selecteren we een bijzondere NUfoto en interviewen we de fotograaf.