AMSTERDAM – De overheid heeft in 2008 te laat en te laks gereageerd op de uitbraak van Q-koorts in het zuiden van het land.

Foto:  Gezondheidsnet

 Bekijk video

Doordat de toenmalige CDA-ministers Ab Klink (Volksgezondheid) en Gerda Verburg (Landbouw) het niet met elkaar eens waren, werd de bestrijding van de ziekte een jaar vertraagd.

Dat blijkt uit het eindrapport van de Evaluatiecommissie Q-koorts, dat maandag wordt gepresenteerd.

Waarschuwingen

Daarin staat dat landbouwbedrijven te weinig zijn aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid. Relevante informatie tussen instanties werd onvoldoende gecommuniceerd.

Volgens de commissie waren er verschillen in wetenschappelijk 'bewijs' voor melkgeitenbedrijven als bron van Q-koorts. Maatregelen bleven te lang uit wat tot onzekerheid bij alle betrokkenen leidde.

Terughoudend

De overheid maakte niet duidelijk welke risico's mensen liepen, en wat mensen zelf konden doen. De ministeries van Volksgezondheid en Landbouw traden in reactie op de uitbraak van Q-koorts te terughoudend op.

Dat deskundigen zich erg lang bleven afvragen of geitenbedrijven wel echt de bron van besmetting waren, noemt de commissie ''cruciaal''. Men had direct de meest waarschijnlijke verklaring moeten volgen en mensen die dicht bij een besmet geitenbedrijf wonen, moeten waarschuwen voor een verhoogd risico.

Televisieprogramma

Er werd door de ministers pas actie werd ondernomen na een uitzending van het televisieprogramma Zembla in 2009. Eerdere waarschuwingen van de GGD Hart van Brabant en het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch werden genegeerd.

De uitbraak van Q-koorts, die van geiten en schapen op mensen wordt overgebracht, begon in 2006 in het Brabantse dorp Herpen en liep op tot meer dan tweeduizend ziektegevallen in 2009. De uitbraak was daarmee de grootste ooit ter wereld. Zeker twaalf mensen overleden door de ziekte.

Vaccinatie

Pas in 2009 werd door het kabinet overgegaan tot vaccinatie van de dieren en een vervoersverbod voor besmette dieren.

Al eerder bleek uit onderzoek dat de Provinciale Raad voor de Volksgezondheid in Noord-Brabant liet uitvoeren dat in de beginfase van de uitbraak van Q-koorts veel betrokkenen afwachtend zijn geweest. Omdat de ziekte zich concentreerde in Noord-Brabant zag de rijksoverheid Q-koorts als een regionaal probleem. Op regionaal niveau ontbrak een vaste taakverdeling om grondige maatregelen te treffen.

Reactie

Het eindrapport van de Evaluatiecommissie Q-koorts, dat de aanpak en bestrijding van de ziekte in Nederland in opdracht van het kabinet onderzocht, wordt maandag in Nieuwspoort in Den Haag gepresenteerd.

Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) en staatssecretaris Henk Bleker (Landbouw) geven pas vrijdag na de wekelijkse ministerraad een reactie op het onderzoeksrapport naar de aanpak van Q-koorts.

"Ze willen het eerst goed bekijken en bestuderen zodat er een degelijke reactie op kan komen'', aldus een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

Fokverbod

Maandag werd ook bekend dat na aandringen van een meerderheid in de Tweede Kamer het kabinet het fokverbod voor jonge geiten die zijn geboren op bedrijven met Q-koorts, wil versoepelen.

PvdA, SP en Partij voor de Dieren (PvdD) vinden maandag dat minister Edith Schippers (Volksgeziondheid) en staatssecretaris Henk Bleker (Landbouw) geen enkel risico moeten nemen en dit deel van het fokverbod in stand moeten houden.