AMSTERDAM – Voor de val van het regime van Saddam Hoessein was een Iraakse geheime dienst ook in Nederland actief.

Foto:  ANP

In Nederland woonachtige Irakezen werden onder druk gezet om voor het thuisland te werken en ook wilde de dienst massavernietigingswapens in handen krijgen.

Dat staat te lezen in een analyse van de AIVD uit oktober 2002, waaruit duidelijk wordt dat Irak volledig werd beheerst door de macht van de geheime diensten. Daarvan was in ieder geval de Mukhabarat internationaal actief.

Massavernietigingswapens

Deze dienst zou bezig zijn geweest om massavernietigingswapens en noodzakelijke onderdelen voor een raketprogramma in handen te krijgen.

Dat zou hoofdzakelijk via coverbedrijven in Oost-Europa en het Midden-Oosten gaan, stelt de AIVD. Die weet dat niet zelf, maar heeft dat van zusterdiensten gehoord.

Positie in Nederland

“Onderzoek van de AIVD heeft in het verleden aangetoond dat de Mukhabarat in Nederland actief is”, schrijft de dienst.

“De Mukhabarat verzamelt inlichtingen en rekruteert bronnen op Nederlands grondgebied en gebruikt Nederland als basis in het internationale netwerk van de Mukhabarat in West-Europa.

Hier woonachtige Irakezen zouden onder druk staan om werk voor de inlichtingendienst te verrichten. Daarnaast zijn officieren via illegale migratie in ons land terecht gekomen.

Er deden ook aanhoudend verhalen de ronde dat de dienst plannen had om ook mee te werken met aanslagen in West-Europa.

Toch kon de AIVD daar geen bewijs voor vinden. Wel concludeert de dienst dat Nederland door de steun aan de Verenigde Staten een verhoogd risico zou lopen.

Incompleet beeld

Er waren vijf inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die allemaal onder leiding van Saddam Hussein's zoon Qusai stonden.

De algemene inlichtingendienst Jihaz Al Mukhabarat Al Amma, kortweg Mukhabarat, is de dienst, waarvan de afdeling M4: Buitenlandse Operaties ook in Nederland actief zou zijn geweest.

De AIVD wist van het bestaan van elf afdelingen van de Mukhabarat, maar verwacht dat dit beeld incompleet is. Zo zouden er ook een aantal geheime afdelingen hebben bestaan. Ook kreeg de dienst niet helder in kaart met welke activiteiten de Irakezen zich bezig hielden.

Voor de informatie over massavernietigingswapens leunde de dienst ook op informatie van andere geheime diensten.

Afbrokkelende invloed

De Mukhabarat zou veel invloed zijn kwijt geraakt na de Golfoorlog in 1991, omdat vaak via ambassades wordt gewerkt en veel landen de diplomatieke betrekkingen met het land hadden beëindigd.

Via dekmantelondernemingen en medewerkers die zich als asielzoeker uitgaven werd geprobeerd het internationale netwerk te herstellen.

Al voor de inval in Irak bestond er twijfel over de betrouwbaarheid van de dienst. “Aan de loyaliteit van (personen binnen) de Mukhabarat wordt door zowel Saddam Hoessein als door bronnen in intlichtingenkringen getwijfeld. Vrij recent nog liep de vooraanstaande inlichtingenofficer Abu Zeinab Al Qurairi over”, schrijft de AIVD.

“Het is niet uitgesloten dat delen van de Mukhabarat in het geval van een machtswisseling de
zijde van de nieuwe machthebbers zullen kiezen.”