Interview

Interview Rutte: 'We moeten de wens van Rusland niet belonen'

Een week voor de stembusgang mengt ook premier Mark Rutte zich in de verkiezingscampagne over het Oekraïne-referendum. NU.nl sprak met de premier.

De laatste peilingen wijzen op een kleine meerderheid voor het nee-kamp. Begint u zich al zorgen te maken?

"Ik heb heel groot vertrouwen in het Nederlandse volk. Dit referendum gaat over een associatieakkoord dat zeer in het belang van Nederland is. Stabiliteit aan de rand van Europa in een instabiele wereld. Het verdrag is echt van groot belang dus ik heb groot vertrouwen in de uitkomst van het referendum."

Maakt u dan eens concreet waarom dit akkoord goed is voor Nederland.

"Europa is welvarend, maar aan de randen is het instabiel. Er zijn grote migratiestromen, er is terrorisme. We hebben als belang dat er aan de randen stabiliteit is. Daar zorgt dit verdrag voor, want het helpt om een rechtsstaat op te bouwen, democratie te ontwikkelen, corruptie te bestrijden."

"En we versterken de economie daar door vrijhandel. Dat is heel erg in het Nederlands belang. Er zijn al 250 Nederlandse bedrijven actief in Oekraïne. En omdat we daar handel drijven zorgt dat weer voor banen hier in Nederland."

Noemt u Rusland bewust niet, als u het heeft over de stabiliteit aan de buitengrenzen van Europa?

"Ik vind dat op de langere termijn Oekraïne een relatie moet ontwikkelen die ook met Rusland stabiel is. Tegenstanders van het verdrag zeggen dat het een stap is naar toetreding tot de Europese Unie. Daar gaat het verdrag niet over."

"Nederland is daar zelfs tegen, omdat wij vinden dat Oekraïne zowel een goede relatie moet hebben met Europa als met Rusland. Dat kan niet als ze in de Europese Unie zouden zitten."

"Een goede relatie met Rusland zal nu niet lukken, vanwege de ontwikkelingen in de Krim en Oost-Oekraïne, dus dat heeft wat meer tijd nodig. Maar voor langere termijn is dat wel van belang."

"Het gaat ook om de historie van Oekraïne. Als je naar de geschiedenis kijkt, vindt Rusland mede zijn oorsprong in Kiev en andere delen van Oekraïne."

Zou het toetreden van Oekraïne tot de EU een te grote provocatie zijn ten opzichte van Rusland?

"Daar gaat het niet om. Je kunt niet ontkennen dat Rusland terecht vraagt aan Oekraïne om ook met Rusland een goeie relatie te hebben. Rusland gaat alleen te ver als het zegt dat Oekraïne alleen met Rusland een goede relatie mag onderhouden."

Denkt u net als Koenders dat in het Kremlin de champagne opengaat zodra de Nederlandse bevolking het verdrag afwijst?

"Laat ik het op mijn manier formuleren. Ik denk dat Rusland het beschouwt als een ondersteuning van de eigen positie dat Oekraïne een uitsluitend op Rusland gerichte koers moet varen. Daar ben ik tegen. Die wens van Rusland moeten we niet belonen."

"En als ik de punten van de tegenstanders van het referendum nog even verder behandel; ze zeggen dat er extra geld gaat naar Oekraïne. Dat is niet waar. Van het EU-geld dat nu al naar Oekraïne gaat draagt Nederland 11,1 miljoen per jaar bij. Dat is ongeveer eenderde van de kosten van het referendum."

"En het zou gaan over vrij verkeer van personen, dat is ook niet waar. Ik ben het dus gek genoeg eens met alle belangrijke punten van de tegenstanders. Maar het verdrag gaat daar ook niet over. Dus ik vraag de tegenstanders: Waarom bent u dan tegen?"

Als ik spreek namens de tegenstanders: Zij zeggen dat Oekraïne eerst wat moet doen aan homohaat en corruptie voordat het beloond wordt met een dergelijk verdrag.

"Het is precies omgekeerd! Het is niet voor niks dat de Joodse gemeenschap en de gaycommunity zeer voor dit verdrag zijn. Omdat zij zien dat de ontwikkelingen om deze minderheden te beschermen, versterkt worden door dit verdrag."

"Hetzelfde geldt voor diegenen in Oekraïne die corruptie willen bestrijden. Die zeggen ook: dit verdrag gaat ons helpen om dat te bestrijden."

Roemer zei onlangs bij Nieuwsuur dat Poetin door het verdrag een reden heeft om de Krim bezet te houden.

"Dat is compleet de omgekeerde wereld. Dat is toch een hele bijzondere uitspraak, om het maar even heel voorzichtig te zeggen."

Kunt u dat iets meer duiden?

"Dan legitimeer je min of meer de bezetting van de Krim. Dan zeg je: het is aan ons te danken dat dat gebeurd is. Wat Rusland daar gedaan heeft is in strijd met alles wat tussen beschaafde volkeren betamelijk is. Rusland heeft ook belang bij een stabiel Oekraïne."

Wat vindt u dan van de uitspraken van de Oekraïense minister Jaresko in NRC? "Wij hebben het verdrag getekend, dus wij gaan er hoe dan ook mee door, ongeacht de uitslag hier."

"Ik heb er voor gekozen om niet op allerlei uitspraken te reageren. Dan kom ik in zo'n Drosteblikje terecht waarbij ik niet meer praat over waarom ik voor het verdrag ben, maar ben ik alleen maar op anderen aan het reageren."

Maar u reageerde wel op Roemer net.

"Eh, een enkele keer maak ik een uitzondering."

Daar bent u dan dus wel behoorlijk selectief in. Andere vraag: Asscher zei bij Buitenhof dat verkiezingen een feestje zijn. Oftewel, hij wil wel vaker referenda. Sprak hij namens het kabinet?

"Heel simpel, ik ben zelf geen voorstander van het referendum. Maar het voorstel vanuit de Kamer is destijds aangenomen. Dus het is er nu. Maar dat is geen reden om dan maar niet te gaan stemmen. Ik roep diegenen die tegen referenda zijn dan ook op om gewoon te gaan stemmen. Mijn advies zou zijn: stem voor."

Van Rompuy zei eens dat Nederland weleens het lastige jongetje van Europa kan worden doordat het allerlei Europese besluiten kan terugdraaien via zo'n referendum. Deelt u zijn analyse?

"Het referendum is er."

Dus Brussel moet het maar accepteren dat dit vaker kan gebeuren, zoals Geenpeil-initiatiefnemer Bart Nijman op NU.nl aankondigde.

"Nee, daar reageer ik verder niet op."

Maar dan zou een referendum over bijvoorbeeld TTIP dus tot de mogelijkheden behoren. 

"Dat zijn als/dan-vragen. Ik richt me nu op het referendum over Oekraïne en niet op allerlei andere opties."

Lees meer over:
Tip de redactie