Overzicht: De overstap naar eeuwigdurende erfpacht

De gemeente Amsterdam is overgestapt naar de eeuwigdurende erfpacht. Een overzicht van wat dit precies inhoudt en welke belangen hiermee gemoeid zijn. 

Erfpacht: waar gaat dat ook alweer over?
De meeste koophuizen in Amsterdam staan op gemeentegrond: huiseigenaren bezitten de grond dus niet zelf maar betalen een vergoeding aan de gemeente, de erfpachtcanon.

In het huidige systeem wordt die canon elke vijftig jaar opnieuw vastgesteld. Dat leidt echter tot grote canonsprongen. Om dat te voorkomen wordt er al lange tijd nagedacht over een nieuw erfpachtstelsel.

Het college heeft het systeem van voortdurende erfpacht vervangen door eeuwigdurende erfpacht. De canon wordt nog maar één keer vastgesteld en alleen met inflatie verhoogd. Ook krijgt de huizenbezitter de mogelijkheid om het canonbedrag in één keer af te kopen.

Waar gaat het conflict over?
Het stadsbestuur heeft begin 2017 een plan gelanceerd hoe de overstapregeling eruit zou gaan zien. Tegelijkertijd werd er een rekentool online gezet, waardoor iedere erfpachter kon zien wat hij in het nieuwe stelsel zou moeten gaan betalen, ook al liep zijn of haar 'tijdvak' vaak nu nog niet af.

Direct ontstond er veel commotie over de kosten. Veel huiseigenaren, voornamelijk in de duurdere wijken van de stad, schrokken van de bedragen die zij moesten gaan betalen. Na veel protest en een inspraakperiode, paste verantwoordelijk wethouder Eric van der Burg de plannen aan, met onder andere een hogere overstappremie en langere bedenktijd.

Maar ook dat ging sommige huizenbezitters niet ver genoeg. SEBA, de belangenvereniging voor erfpachters, wilde daarom een referendum organiseren over dit besluit.

Maar dat referendum gaat niet door.
En dat verraste iedereen, inclusief het college zelf. De referendumcommissie, een adviesorgaan met bestuursrechtdeskundigen, schreef dat een referendum hierover helemaal niet mag. Het erfpachtbesluit zou namelijk geen beslissing zijn van de gemeenteraad, maar van het college. En over collegebesluiten zou volgens de nieuwe verordening helemaal geen referendum gehouden mogen worden.

Het college had via een omweg nog een referendum mogelijk kunnen maken, maar 'de juridische risico's moeten nu zoveel mogelijk worden geminimaliseerd', aldus het stadsbestuur, dat daarom besloot het advies van de referendumcommissie over te nemen.

Hierop stapte SEBA naar de rechter. De stichting wilde via een kort geding toch nog een referendum af te dwingen. De rechter wees dit echter af. 

Er wordt in de gemeenteraad een spoeddebat gehouden
Ook de oppositiepartijen in de gemeenteraad waren boos, en deden woensdag een vergeefse poging om het voorstel van tafel te krijgen. "Verbijsterd", zei CDA-raadslid Diederik Boomsma. Volgens de oppositie heeft het stadsbestuur de gemeenteraad onjuist geïnformeerd, omdat zij de afgelopen jaren keer op keer de indruk gaven dat er een referendum over het nieuwe erfpachtstelsel mogelijk zou zijn.

Burgemeester Eberhard van der Laan gaf toe dat er een fout is gemaakt in de situatie rondom het erfpachtreferendum. "Maar niet een fout die met opzet werd gemaakt". 

Een meerderheid in de gemeenteraad, bestaande uit de coalitiepartijen VVD, D66 en SP, heeft in de nacht van woensdag op donderdag ingestemd met de eeuwigdurende erfpacht.

Lees meer over:
Tip de redactie