Amsterdammers nemen afscheid van metrotype de Zilvermeeuw

Al bijna veertig jaar rijdt hij rond door en onder Amsterdam. Maar nu gaat hij verdwijnen: de Zilvermeeuw, oftewel de LHB. De GVB had de metro's vanaf de opening van het metronet in Amsterdam in gebruik.

De oude stellen worden vervangen door de moderne M5.

Zaterdag reed de Zilvermeeuw voor het laatst. Een select groepje genodigden en liefhebbers mochten opstappen voor de laatste rit.

"Ik heb er vanaf 1977 tot mijn pensioen in 2009 in gereden", zegt een gepensioneerde bestuurder. "Toen heb ik nog twee jaar doorgewerkt als parttimer omdat ik het zo leuk vind. Het is een speciale dag vandaag."

Emotioneel

De dienstdoende chauffeur van de laatste rit is er zichtbaar emotioneel onder. "Laatste ritje naar Gaasperplas, wel een beetje verdrietig eigenlijk. Een stukje uit Amsterdamse nostalgie dat verdwijnt." 

De metro kon volgens hem altijd rekenen op een trouwe schare fans.

"Ik ben blij dat ik het nog mee heb gemaakt, ik vond het geweldig. Ik heb nog even bij de bestuurder mogen kijken en foto's kunnen maken", zegt een vrouw, die de metro liefkozend een kusje geeft voordat hij wegrijdt. "Ik ga de Zilvermeeuw echt missen."

Laatste rit van de Zilvermeeuw

New York

In de tijd dat ze op het metronet reden, heeft de Zilvermeeuw veel meegemaakt. In 1968 werd het "Plan Stadsspoor" goedgekeurd. Amsterdam zou, in navolging van wereldsteden als Londen en New York, een metronetwerk krijgen.

In dat jaar kwam er ook voor het eerst een Zilvermeeuw naar de stad. Een tijdelijk metrostel kwam te staan in de tramremise in West. Het gebouw waar nu De Hallen zijn gevestigd.

Gemeenteambtenaren en personeel van GVB mochten in de metro zitten om te zien wat voor model het is. Later werd later tot de aankoop overgegaan.

Nieuwmarktrellen

De aanleg van het metronetwerk stuiten in de jaren erna op veel verzet. Vooral rond de Nieuwmarkt, waren de inwoners niet blij. In die tijd was het nog niet mogelijk om een tunnel te boren, zoals dat nu wel gebeurd.  Tunneldelen werden in de grond afgezonken en de tunnel zou dwars door het centrum en de Nieuwmarktbuurt lopen. 

Hiervoor moesten veel historische panden in de verpauperde Nieuwmarktbuurt tegen de vlakte. Er kwamen nieuwe woningen voor in de plaats, maar de sloop stuitte op hevig verzet van bewoners uit de buurt.

Op 24 maart 1975 slaat de vlam in de pan en komt het tot de Nieuwmarktrellen. Het verzet voorkwam echter niet dat de sloop van woningen en de aanleg van de metro gewoon doorging en dat de Zilvermeeuw twee jaar later echt kon gaan rijden.

Koningin Beatrix

In 1977 werd De Zilvermeeuw in gebruik genomen. In oktober van dat jaar maakten Koningin Beatrix en Prins Claus een ritje met de metro.

Een paar dagen daarvoor was het al de beurt aan journalisten en gemeentebestuurders om een ritje te maken.

Eerste ondergrondse rit van de Zilvermeeuw in 1977

Brandbom

De Zilvermeeuw was in 1983 opnieuw onderdeel van protest. Een metrostel dat bij station Gein stond, brandde volledig uit.

Volgens een anonieme bron die naar het ANP belde was de brand aangestoken door het Militant Autonomen Front (MAF).

De groep was ontevreden over de prijsverhoging in het openbaar vervoer. De anonieme bron meldde: "Als deze prijsverhogingen niet worden uitgesteld zullen er meer aanslagen volgen". Zo stond te lezen in het Reformatorisch Dagblad op 17 januari van dat jaar.

Graffiti

Een terugkerend probleem waar de Zilvermeeuw mee te kampen had was graffiti. De zilverkleurige treinstellen zijn regelmatig doelwit geweest van de 'straatkunst'.

Eind jaren tachtig was graffiti een nieuw probleem waar niet direct een oplossing voor was. De metrostellen moesten chemisch gereinigd worden, maar omdat er geen milieuvergunning was voor het reinigen, gebeurde dit vaak niet en bleef de graffiti op de metrostellen zitten.

De ruiten werden vaak wel ontdaan van de graffiti. Later werd er een nieuwe wasplaats in gebruik genomen met de juist vergunningen waardoor metro’s op de Gaasperplaslijn konden worden gereinigd.

De metro’s van de Geinlijn konden pas later van graffiti worden ontdaan, omdat er op die lijn nog niet zo’n wasplaats was.

Kunstwerken

Jaarlijks is de gemeente nog meer dan een half miljoen euro kwijt aan het reinigen van de metrostellen. De nieuwe metrostellen hebben overigens een dun folielaagje die kan worden verwijderd als er graffiti op de metro is gespoten.

Om het reizen in de metro prettiger te maken werd besloten om kunstwerken aan te brengen aan de binnenkant van de metrostellen. Het moest er voor zorgen dat de reiziger het reizen met de metro als prettiger zou ervaren, zo zei het GVB in 2009.

Ook moest het aanstormende kunstenaars de kans geven het werk aan het grote publiek te tonen.

Lees meer over:
Tip de redactie