UTRECHT - Het moet linkser, het moet rechtser. Wouter Bos stond teveel alleen in de campagne, het verhaal was te ingewikkeld. Er was geen antwoord op de negativiteit van het CDA. De partij moet leren van de manier waarop de SP haar verkiezingswinst haalde. De SP leidt politici beter op. De PvdA had meer haar eigen geluid moeten laten horen. Gebruik voortaan marketingtechnieken.

Foto:  anp

De kritiek van de PvdA achterban waaide alle kanten uit, zaterdag op een bijeenkomst van de PvdA denktank, het Forum in Utrecht. Nog voordat een speciale commissie onder voorzitterschap van burgemeester Ruud Vreeman van Tilburg klaar was, spraken de leden over de campagne waarbij de partij negen Kamerzetels verloor.

Historicus Thomas von der Dunk haalde hard uit. Bos had beter voorbereid moeten zijn op het CDA en moeten weten dat "Maxime Verhagen een permanent gifgas verspreidend serpent is", zei hij.

De leden hadden ook haast, want in Friesland wordt de lijsttrekker voor de Statenverkiezingen nu al "beschadigd" door het CDA.

Fouten

Niemand haalde echter uit naar de lijsttrekker zelf. Die erkende dat er fouten zijn gemaakt. Het opleiding- en scoutingbeleid moet beter. Er was inderdaad geen effectief antwoord op de negatieve houding van het CDA. "En we hebben de SP wel heel makkelijk weg laten lopen", zei hij. "Maar dat is wel achteraf beredeneerd."

Hij sprak tegen dat de partij te sociaal-liberaal zou zijn geworden. Sinds Paars is de partij volgens Bos juist sceptischer geworden over marktwerking en zijn linkse standpunten over inkomenspolitiek en de hypotheekrente ingenomen.

Internationale traditie

Bos wees er op dat de winst vooral zat bij partijen als de SP en Geert Wilders die anti-Europa zijn en die Nederland willen laten blijven als het altijd was. "Zolang ik deze partij leid, zal de conclusie nooit zijn dat we onze internationale traditie opgeven of mensen met valse zekerheden aan ons proberen te binden." Verder spoorde hij de leden aan het zetelverlies niet te overdrijven.

"Ruim twee miljoen mensen heben ons hun vertrouwen gegeven en we hebben een meerderheid voor een generaal pardon verzilverd."