Willemsorde uitgereikt aan Poolse helden (video)

DEN HAAG - Met het uitreiken van de Militaire Willemsorde aan de Eerste Zelfstandige Poolse Parachutistenbrigade en, postuum, de Bronzen Leeuw aan generaal-majoor Stanislaw Sosabowski, die de eenheid leidde, is een fout uit het verleden hersteld. Dat zei koningin Beatrix woensdag op het Binnenhof bij de uitreikingsplechtigheid.

Foto:  ANP

Bekijk video: Modem/ Breedband

Beatrix: Fout uit het verleden hersteld

De Polen vochten dapper mee tijdens de operatie Market Garden in 1944, al hadden ze hun bedenkingen bij de actie van de Britse veldmaarschalk Montgomery. De operatie mondde uit in de dramatisch verlopen Slag om Arnhem. Het loyale Poolse aandeel is lang veronachtzaamd.

Erkenning

"Helaas hebben de moedige verrichtingen van generaal Sosabowski en zijn Eerste Poolse Parachutistenbrigade in de Slag om Arnhem en de grote verdiensten die zij daarmee hebben gehad voor de bevrijding van Nederland, nooit een formele erkenning gekregen", aldus de koningin.

"Koningin Wilhelmina, mijn grootmoeder, heeft destijds wel de wens daartoe uitgesproken en ook mijn vader, prins Bernhard, heeft dikwijls op erkenning aangedrongen. Jammer genoeg is destijds aan hun wens geen uitvoering gegeven. De grote veranderingen die zich na de oorlog in Europa hebben voltrokken en de ongelukkige gevolgen die dit voor Polen heeft gehad, hebben bij deze omissie mede een rol gespeeld", vervolgde Beatrix.

Volgens de koningin worden vooral ook de doden van destijds geëerd. In de Slag om Arnhem zijn 93 Polen gesneuveld of later aan hun verwondingen overleden.

Speldje

Nederland had voor de plechtigheid 120 veteranen en veertig weduwen getraceerd, uit heel de wereld. Ongeveer de helft daarvan was voor de plechtigheid naar Nederland gekomen. Het viel sommige oude houwdegens wel een beetje tegen dat ze zelf niets kregen om op hun revers te spelden.

De Willemsorde plus een zogenoemde cravatte met de tekst 'Arnhem 1944' werden door de vorstin aan het vaandel van de opvolger van hun eenheid bevestigd (iets wat ze van tevoren grondig had geoefend). Maar voor iedereen was er een oorkonde, een fotoreportage en een presse-papier, speciaal gemaakt door de Kanselarij der Nederlandse Orden. Defensie deed er nog een penning bij.

Rolstoel

De uitreiking van de onderscheidingen, die in geen tientallen jaren meer waren toegekend, was een koude en natte aangelegenheid. De Poolse veteranen wilden echter niet onder een afdakje, maar gewoon in de openlucht, al of niet in een rolstoel. En zelfs degenen die van een rolstoel gebruik moesten maken, verrezen zoveel mogelijk als de plechtigheid dat vergde.

"Het was geweldig", zei Stanislaw Korzeniowki achteraf. Hij is niet boos dat het zo lang heeft geduurd. "Het heeft vooral te maken met de oude politieke verhoudingen." Wel is hij nog een beetje knorrig dat de Britten de Polen de schuld van de mislukking in de schoenen probeerden te schuiven. "Maar nu is de waarheid boven water gekomen."

In de wolken

De kleinzoon van de voorman van de brigade, Michael Sasobowski (60), die met zijn tweelingbroer Stan de Bronzen Leeuw voor zijn overleden grootvader in ontvangst nam, is "helemaal in de wolken". "De hele familie is in de wolken. Ik kreeg ook de indruk van de koningin dat ze blij is met de huidige uitkomst."

Hij vindt het 'niet oneerlijk' dat zijn grootvader nooit de erkenning heeft gekregen die hij verdiende, maar dat die pas 39 jaar na zijn dood komt. "Het is wel verkéérd, het had vele jaren eerder moeten gebeuren." Zijn opa praatte nooit over de oorlog: "Waarom weet ik niet."

Medaille

Beide broers kregen woensdag een medaille. Michael zal die van hem donderdag in bruikleen geven aan Museum Hartenstein in Oosterbeek, dat geheel aan de Slag om Arnhem is gewijd.

Minister Kamp van Defensie sprak de Polen tijdens een lunch woensdagmiddag in Den Haag nog toe: "Door de dappere strijd die u heeft gevoerd, was het Duitse leger niet in staat om zijn troepen in Nijmegen en Eindhoven op tijd te versterken. Het zuiden van Nederland werd dan ook versneld bevrijd, zodat dit deel van ons land een verschrikkelijke hongerwinter bespaard is gebleven. Een hongerwinter die in het nog bezette deel van Nederland 20.000 burgers het leven zou kosten.

Ontsnappen

Daarnaast heeft de Poolse brigade ervoor gezorgd dat vele Britse militairen aan Duitse krijgsgevangenschap konden ontsnappen. De evacuatie van deze militairen vanuit Oosterbeek over de Neder-Rijn was een riskante, maar succesvolle missie."