Hogere accijns tabak schrikt jongeren af (video)

UTRECHT - Een verhoging van de accijns op sigaretten is veruit het meest efficiënte middel om te voorkomen dat jongeren gaan roken. Het levert minder op dan voorlichting, maar is wel goedkoper. Dat blijkt uit een onderzoek dat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft verricht in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid (VWS).

Bekijk video: Modem/ Breedband

Als de prijs van een pakje sigaretten eenmalig met 20 procent omhoog gaat, daalt het aantal jonge rokers al vrij snel met 20.000. Maar dat is wel een tijdelijk effect, dat langzaam wegebt omdat mensen aan de prijzen wennen, stelde onderzoekster Talitha Feenstra. "Wie blijvende resultaten wil hebben, moet blijvend beleid hebben."

Feenstra en haar collega's vergeleken vooral de kosteneffectiviteit van de accijnsverhoging met de effecten van het geven van meer of minder intensieve lessen over roken aan alle brugklassers in Nederland gedurende tien jaar. Dat levert volgens de onderzoekers meer stoppers en minder starters op dan de accijnsverhoging, maar is duurder en volgens Feenstra minder realistisch.

Huisarts

Bij volwassenen heeft een gericht advies van de huisarts het meeste effect. Bijna alle volwassen rokers (90 procent) zijn begonnen voor hun 18e jaar. Na een geleidelijke daling van het aantal rokers is het percentage vorig jaar weer gestabiliseerd op 28 procent.

Het ministerie van VWS streeft naar een verdere daling tot 20 procent in 2010. Dat staat in het Nationaal Programma Tabaksontmoediging 2006-2010 dat het ministerie heeft opgesteld samen met KWF Kankerbestrijding, het Astma Fonds en de Nederlandse Hartstichting.

Mediacampagnes

Ook mediacampagnes blijken een effectieve maatregel om volwassenen te laten stoppen met roken. Ze leveren volgens het RIVM veel extra stoppers en daarmee gezondheidswinst op, tegen relatief lage kosten. De schattingen houden er rekening mee dat een deel van de ex-rokers later opnieuw begint met roken. Maar zelfs bij voorzichtige schattingen wegen de gezondheidseffecten op tegen de kosten van de maatregelen, aldus het RIVM.

Nederland heeft in 2004 ook een accijnsverhoging van 20 procent op tabak ingevoerd. In die tijd zijn er veel mensen gestopt met roken, zei Feenstra. Maar het is niet duidelijk of dat alleen door de accijnsverhoging kwam, want in die tijd zijn ook verboden op roken in publieke ruimtes en roken op de werkplek ingevoerd en is er een grote massamedia campagne geweest, stelde de onderzoekster.

Financiën

Volgens het ministerie is alleen maar vastgesteld dat accijnsverhoging werkt. Het zet echter niet in op verdere accijnsverhoging. "Daar gaan wij niet over." Accijnzen zijn een zaak van Financiën.

Een woordvoerder van VWS wees op ontwikkelingen in Groot-Brittannië, waar de hoge prijs jongeren ook flink van het roken afhoudt. "Je pakt ze echt in hun portemonnee. Bij ouderen werkt het niet." Op 8 juni debatteert de Kamer met de minister over tabak en drank. De PvdA, het CDA en de VVD wilden dinsdag nog niet reageren omdat ze de twee door het RIVM uitgebrachte rapporten eerst willen bestuderen.

Detailhandel

De tabaksdetailhandel, georganiseerd in de Nederlandse brancheorganisatie voor tabaks- en detailhandel, vindt dat de huidige regels (geen verkoop aan jongeren beneden de zestien) aangescherpt moeten worden. "Als tabak wordt verkocht aan iemand die jonger is dan zestien jaar krijgt de verkoper een bekeuring", legt Gert Koudijs van de organisatie uit.

"Wij willen graag zien dat ook de jongeren zelf strafbaar worden gesteld. Dat versterkt de kracht van de regel." In accijnsverhogingen zien de detaillisten weinig heil. "Dat is slechts tijdelijk. De omzet zakt en trekt vervolgens weer aan."

Tip de redactie