UTRECHT - De Nederlandse Spoorwegen mogen reizen in de Randstad volgend jaar niet duurder maken dan in de rest van het land. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat en de consumentenorganisaties liggen dwars.

Foto:  ANP

De NS heeft daarom besloten de treinkaartjes vanaf 1 januari 2006 landelijk 3,15 procent in prijs te laten stijgen, bevestigde een woordvoerder maandag. Dat is meer dan de 2,8 procent die de vervoerder eerder in het vooruitzicht stelde, als de Randstad-heffing er niet zou komen. Met de heffing zou een kaartje 1,8 procent in prijs stijgen.

Randstad

Het spoorbedrijf wilde op negen trajecten in de Randstad een enkele reis gemiddeld 10 cent duurder maken dan in bijvoorbeeld Groningen of Limburg. Dat zou volgens de NS eerlijker zijn, omdat in de Randstad veel meer treinen rijden en veel meer mensen daar er gebruik van maken. De gebruiker betaalt, verklaarde de onderneming eerder.

Het ministerie heeft de invoering van de Randstad-heffing per 2006 niet geblokkeerd, reageerde een woordvoerster van het departement maandag. "Wij hebben nog geen voorstel binnen gekregen en kunnen er dus ook nog niks van vinden." De NS moet voor 1 oktober een voorstel voor de nieuwe tarieven indienen bij het ministerie. Die bekijkt vervolgens of deze passen binnen de afspraken tussen NS en het Rijk (de zogenoemde concessie). Uiterlijk 1 december moet Verkeer en Waterstaat een oordeel vellen.

Tweede Kamer

In de Tweede Kamer zetten de fracties van CDA en PvdA meteen vraagtekens bij de NS-plannen. CDA-woordvoerder Van Hijum erkent dat de Kamer geen expliciet goedkeuringsrecht heeft, maar wil dat verantwoordelijk staatssecretaris Schultz van Haegen kritisch naar het tariefvoorstel kijkt. Zo vraagt hij zich af of het aantal reizigers er niet door terugvalt, terwijl in de concessie staat dat de NS ook moet streven naar reizigersgroei.

Van Hijum vindt verder de 3,15 procent van de NS fors, vergeleken met de 2,6 procent tariefstijging in het stads- en streekvervoer. PvdA-collega Dijksma vraagt zich af of het "verstandig" is om de maximumtariefstijging te hanteren. Zij suggereert het ministerie om de zogeheten infraheffing, die de NS moet betalen voor het gebruik van het spoor, minder sterk te laten stijgen. Het geld daarvoor zou uit ander potjes moeten komen. "De minister besteedt veel geld aan asfalt en weinig aan spoor, afgezien van onderhoud."

Rover

De NS zegt nog in gesprek te zijn met het ministerie en de consumentenclubs, zoals reizigersvereniging Rover en de Consumentenbond, over de Randstad-heffing. De vervoerder hoopt die in 2007 in te kunnen voeren.

Als het aan Rover ligt, komt dat er echter nooit van. In de Randstad moet reizen met de trein juist worden gestimuleerd, omdat daar sprake is van een "verkeersinfarct", stelt Rover. Bovendien is de dienstverlening er volgens Rover veel slechter. "In Groningen kan je in de spits altijd zitten, in de Randstad niet", zei een woordvoerder.

Inflatie

De uiteindelijke landelijke prijsstijging valt door de inflatie hoger uit dan eerder voorzien, aldus de NS. De vervoerder ging eerst uit van een inflatie van 0,5 procent, maar de raming is op prinsjesdag verhoogd naar 1 procent.

Een deel hiervan wordt niet aan de klant doorberekend, maar vangt de NS op door in de kosten te snijden. De stijging van de prijzen van de kaartjes is volgens de NS niet voldoende om de hoge energiekosten te compenseren. Rover noemt de tariefsverhoging van 3,15 procent "gematigd".

Eerste klas

De NS verhoogt vanaf volgend jaar een kaartje voor de eerste klas extra in prijs. Naast de tariefsstijging van 3,15 procent wordt zo'n kaartje 1,63 keer duurder dan een 'normaal' kaartje. Dat is nu nog 1,6 keer. De eerste klas wordt volgens de NS steeds luxer en daar moeten reizigers voor betalen.

Reizigers kunnen bovendien straks niet langer vijf treinkaartjes tegelijkertijd met korting kopen. Ouderen, die nu bij aanschaf van een voordeelurenkaart zeven gratis reisdagen krijgen, moeten volgend jaar voor die dagen 2 euro per keer betalen. Scholieren krijgen minder korting, 6 procent in plaats van 9 procent.

Dupeert

Rover vindt dat de NS hiermee juist groepen dupeert die afhankelijk zijn van de trein. "Scholieren gaan geen vijftig kilometer fietsen, maar moeten met de trein", zei de woordvoerder. Consumentenorganisaties als de Consumentenbond, verenigd in het Locov, stellen dat de NS "zijn maatschappelijke functie verwaarloost" met dit tarievenbesluit.

Het Locov vindt samen met de ANWB de gemiddelde prijsverhoging met 3,15 procent voor de treinkaartjes "veel te fors". Verhoging boven het prijsindexcijfer van 1 procent is volgens de ANWB onnodig omdat de reizigers "niet meer kwaliteit" krijgen.