AMSTERDAM - De rechtbank in Amsterdam heeft Mohammed B. dinsdag tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld. Volgens de rechters is de 27-jarige Amsterdammer van Marokkaanse afkomst schuldig aan de moord op Theo van Gogh op 2 november. Ook is B. schuldig bevonden aan poging tot moord op een aantal politieagenten en twee omstanders en heeft hij het Tweede-Kamerlid Hirsi Ali belemmerd haar werk als parlementariër te kunnen doen.

Foto:  ANP

Bekijk video: Modem/ Breedband

In de extra beveiligde rechtbank in Amsterdam-Osdorp werd rustig gereageerd op de uitspraak, zowel door nabestaanden van Van Gogh, onder wie zijn ouders en zoon, als door Mohammed B. zelf.

Terroristisch oogmerk

De rechtbank acht niet bewezen dat de poging tot moord op een aantal politieagenten en het schieten op twee omstanders met terroristisch oogmerk zijn begaan. Ook al was het B.'s doel om de agenten te doden en door hen gedood te worden, is onvoldoende gebleken dat B. hiermee de Nederlandse bevolking angst heeft proberen aan te jagen.

Kiesrecht

Het OM had ook geëist dat B. de rest van zijn leven het actief en passief kiesrecht zou kwijtraken, maar volgens de rechter zou hij gezien zijn opvattingen nooit gebruik maken van dat democratische recht.

Geloofsovertuiging

De rechtbank acht bewezen dat B. de moord op Van Gogh, het belemmeren van Kamerlid Hirsi Ali in haar werk als parlementariër en het voorhanden hebben van een wapen en munitie, met terroristisch oogmerk heeft begaan. Dat de verdachte heeft verklaard Van Gogh te hebben vermoord uit geloofsovertuiging, sluit terroristisch oogmerk niet uit, aldus de rechtbank.

De moord is gepleegd in een drukke straat, tijdens spitsuur en op een bekende Nederlander. Daarbij heeft B. een brief achtergelaten op het lichaam van het slachtoffer, die niet alleen was gericht aan Hirsi Ali, maar ook aan geheel Nederland. "De verdachte heeft welbewust beoogd de Nederlandse bevolking vrees aan te jagen", zo stelde U. Bentinck, de voorzitter van de rechtbank.

Hofstadgroep

De rechtbank gaf aan dat er "al met al aanwijzingen" zijn dat B. is geholpen bij de gepleegde misdrijven. De rechtbank denkt daarbij aan leden van het terreurnetwerk de Hofstadgroep, waarin B. "wellicht een leidende of onderwijzende rol heeft gespeeld". Maar het wettig en overtuigend bewijs voor een nauwe en bewuste samenwerking ontbreekt volgens de rechtbank.

Een auto met Mohammed B., verstopt onder een deken, arriveerde dinsdagochtend bij de extra beveiligde rechtbank in Amsterdam-Osdorp

Volgens de rechtbank is Mohammed B. "een overtuigingsdader, die een radicale interpretatie van de islam aanhangt. Theo van Gogh was in de ogen van de verdachte een zogenaamde 'vijand van de islam', die moest sterven", aldus de rechtbank. De rechters zijn het met het Pieter Baan Centrum eens dat B. toerekeningsvatbaar was tijdens de gepleegde misdrijven. Door zijn weigering mee te werken aan het onderzoek, kon niet tot een andere conclusie worden gekomen.

Bentinck zei dat "men welhaast zou hopen" dat B. zou leiden aan een psychische stoornis, gezien de ernst van de delicten. Een levenslange gevangenisstraf is volgens de rechtbank op zijn plaats, omdat B. tijdens de zitting heeft aangegeven zijn radicale manier van denken niet te zullen veranderen. Bentinck: "Hij heeft zelfs gezworen dat als hij weer vrij komt, hij precies hetzelfde zal doen." De rechtbank hechtte eraan te benadrukken dat B. een zeer extreme, maar ook uitzonderlijke interpretatie van de koran aanhangt.

Twee messen die Mohammed B. gebruikte tijdens de moordaanslag op Theo van Gogh. Met het bovenste mes sneed Mohammed B. Van Gogh de keel door. Het onderste mes gebruikte Mohammed B. om een tekst op de borst van Van Gogh te prikken. De messen werden dinsdag getoond tijdens de behandeling van de strafzaak tegen Mohammed B.

B. was gekleed in een grijze djellaba. Ook had hij een Palestijnse sjaal om. Hij droeg twee weken geleden tijdens het proces tegen hem soortgelijke kleding. De advocaat van B., P. Plasman, was zelf niet aanwezig, maar wel een collega van hem. Ook de zoon van de vermoorde filmmaker en columnist, Lieuwe, en de ouders van Van Gogh waren bij de uitspraak aanwezig.

Onder dwang

B. woonde de uitspraak onder dwang bij. Volgens zijn advocaat P. Plasman wilde hij niet verschijnen, maar heeft de rechtbank daar bevel toe gegeven. Ook het proces zelf woonde B. onder dwang bij. Zijn advocaat voerde geen pleidooi, omdat B. zich niet wenste te (laten) verdedigen voor een rechtbank die hij niet erkent.

Speciale afdeling

B. verblijft op een speciale afdeling in de gevangenis en wordt daar gescheiden van andere gedetineerden. Deze en andere beperkingen bieden volgens een woordvoerder van het ministerie van Justitie voldoende waarborgen voor de veiligheid van de samenleving en de orde en veiligheid in het huis van bewaring.

Individueel regime

Het ministerie heeft de maatregelen genomen na het verblijf van B. in het Pieter Baan Centrum, de observatiekliniek van justitie in Utrecht. In het huis van bewaring Demersluis in Amsterdam, onderdeel van de Bijlmerbajes, zit B. in een zogeheten individueel regime. Daarbij krijgen gedetineerden bepaalde beperkingen opgelegd.

De woordvoerder van het ministerie kon dinsdag geen details geven over de precieze maatregelen die voor B. gelden, behalve dat hij van medegevangenen wordt afgezonderd. Justitie heeft hem meer beperkingen opgelegd, maar maakt niet bekend welke dat zijn.

B. heeft de normale plaatsingsprocedure doorlopen. Om de zes weken bekijkt justitie of het nodig is de maatregelen te verlengen. Het Openbaar Ministerie zei twee weken geleden te vrezen dat B. na zijn veroordeling zal doorgaan met het verspreiden van radicale teksten. Met name de LPF en de Groep Wilders in de Tweede Kamer hadden recent aangedrongen op maatregelen om te voorkomen dat bepaalde gevangenen hun 'staatsondermijnende ideeën' kunnen verspreiden.