DEN HAAG - Verscheidene partijen in het neekamp vinden dat het kabinet politieke conclusies moet trekken als Nederland woensdag massaal nee stemt bij het referendum over de Europese grondwet. Donderdag debatteren Tweede Kamer en kabinet over de uitslag van het referendum.

Foto:  ANP

Tweede-Kamerlid Wilders vindt dat bij een nee het hele kabinet moet opstappen, voor de LPF staat de positie van minister Bot (Buitenlandse Zaken) ter discussie. De SP en de SGP kunnen zich goed voorstellen dat staatssecretaris Nicolaï (Europese Zaken) de eer aan zichzelf houdt.

Geen politieke consequenties

In Frankrijk trad dinsdag premier Raffarin af na het verloren referendum. Premier Balkenende zei zondag nog dat een nee bij de stembusgang woensdag geen politieke consequenties zal hebben.

Maar voor verschillende partijen in het neekamp komt Balkenende daar niet zo makkelijk mee weg. Wilders: "Als het een nee wordt, moet het kabinet meteen zijn biezen pakken. Dit kabinet heeft de grondwet gepropageerd met een beledigende campagne gebaseerd op onderbuikgevoelens en heeft alle geloofwaardigheid verloren. Opstappen dus, en nieuwe verkiezingen".

Geërgerd

LPF-Kamerlid Herben vindt dat "niet alleen het kabinet maar ook Wouter Bos en Femke Halsema" consequenties moeten trekken uit een afwijzing van de grondwet. Hij heeft zich zeer geërgerd aan de oproep van premier Balkenende om de Fransen een lesje te leren. "Een ongehoorde opmerking, die aantoont dat Balkenende niet begrijpt dat er opnieuw verzet is van de bevolking tegen de elite, net als in 2002 met Pim Fortuyn."

Herben wil "een knieval" van de premier. Als die er niet ruiterlijk komt, is Herben geneigd een motie van afkeuring te steunen. Hij zou het stijlvol vinden als minister Bot aftreedt. "Hij is eerstverantwoordelijk."

Opstappen

SP-Kamerlid Van Bommel zal daar niet op aansturen. "Maar als Balkenende weer zegt dat hij de neestem van de bevolking niet kan uitleggen in Brussel, dan kan hij maar beter opstappen." Van Bommel kan zich goed voorstellen dat Nicolaï de eer aan zichzelf houdt en opstapt. "Zijn situatie is vergelijkbaar met die van oud-minister Thom de Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing) eerder: dat je niet meer kunt doen waarvoor je bent ingehuurd."

Ook bij de SGP kan men zich vinden in zo'n scenario. "Nicolaï heeft tenslotte de kar getrokken bij de campagne. Het hangt er ook van af hoe groot dat nee is. We maken pas na de uitslag de balans op."

Uitslag

De ChristenUnie - eveneens tegenstander van de grondwet - is het daar niet mee eens. Het bindende referendum in Frankrijk is iets anders dan het raadplegende in Nederland. "Dan kun je niet met goed fatsoen zeggen dat de uitslag een probleem van het kabinet is."

GroenLinks - voor de grondwet - vindt dat als de uitslag politieke consequenties moet hebben, "je in Nederland nooit meer een referendum kunt uitschrijven". De PvdA strijdt nog volop voor een ja woensdag. "Voorlopig zijn we dus nog niet bezig met wat daarna gebeurt."