Kabinet stopt definitief met Fyra

Het is definitief gedaan met hogesnelheidslijn Fyra. Dat heeft staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) vrijdag bekendgemaakt na de ministerraad.

Het besluit hing al in de lucht nadat vorige week eerst de Belgische spoorwegen met de lijn tussen Amsterdam en Brussel waren gestopt. Deze week trok ook de NS de stekker uit het project.

Mansveld noemde dat toen al 'een verstandig besluit', maar minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem wilde als enige aandeelhouder van de NS wachten met het definitieve besluit om een inschatting te kunnen maken van de gevolgen.

De Tweede Kamer heeft inmiddels een parlementaire enquête aangekondigd over het fiasco. 

Einde oefening

Dijsselbloem concludeerde zelf ook dat het einde oefening is voor de Fyra. De minister zei kennis te hebben genomen van alle studies naar de trein en van het oordeel van de twee vervoerders. Het kabinet zag geen aanleiding om van hun oordeel af te wijken.

"Daarmee is dit type trein afbesteld", aldus Dijsselbloem. Het ministerie van Financiën is de enige aandeelhouder van de NS.

Alternatief

Om het wegvallen van de Fyra op te vangen, gaan er als het aan de NS ligt binnenkort meer intercity's en Thalys-treinen rijden naar Brussel. Ook de Belgische evenknie, de NMBS, is voorstander van deze oplossing.

Op de langere termijn moeten er uiteindelijk 22 hogesnelheidstreinen per dag gaan rijden op het bestaande HSL-spoor, waar eigenlijk de Fyra op zou moeten gaan rijden. Op het spoor moeten volgens de NS zowel Thalys-, Eurostar- en andere hogesnelheidstreinen zoals TGV's gaan rijden, net als treinen met een gewone locomotief. De NS gaat zelf een aantal bestaande hogesnelheidstreinen aanschaffen.

Thalys

Twee extra Thalys-treinen tussen Amsterdam en Brussel kunnen vanaf december gaan rijden, maar daar blijft het bij. Volgens een woordvoerster van het bedrijf laat het treinenpark van Thalys het niet toe om nog vaker te rijden op het Nederlandse hogesnelheidsnet.

Ze reageerde op het plan van de NS om twee extra Thalys-treinen te laten rijden om zo de geflopte Fyra te vervangen. Later moeten er op het hsl-spoor veel meer hogesnelheidstreinen gaan rijden, maar daar kan Thalys niet in voorzien.

"In principe zijn we akkoord om vanaf december extra te gaan rijden, al moeten we de treinpaden en de tijden nog bekijken'', laat de woordvoerster weten.

Omdat Thalys International 26 treinstellen heeft en die ook tussen Brussel, Parijs, Keulen en Essen moeten rijden, is een verdere uitbreiding van de dienstregeling met Nederland onmogelijk.

'Dienst bewezen'

Het gaat dan om treinen die ''zich reeds in commerciële dienst bewezen hebben''. De NS ziet een samenwerking met de NMBS dan wel als een 'cruciale randvoorwaarde'. Samen met de Belgische vervoerder bekijkt de NS ook een dienst naar Londen.

De NS heeft een aantal buitenlandse aanbieders bevraagd om de alternatieven te kunnen realiseren. Andere hsl-exploitanten worden opgeroepen zich te melden.

Het kabinet heeft het spoorbedrijf de ruimte gegeven om dit alternatief verder uit te werken en neemt 1 oktober een definitief besluit over het alternatief.

Andere partijen

Mansveld reageerde ook op geluiden uit de Tweede Kamer dat er in de zoektocht naar een alternatief ook naar andere partijen moet worden gekeken. "Ik geef de concessie aan de NS, die mogen een alternatief bedenken."

De NS moet snel met een alternatief komen voor de Fyra. De treinreiziger moet niet te lang hoeven wachten op een goede treinverbinding met Brussel.Dat geluid klinkt bij een fors deel van de Tweede Kamer,

"De NS moet bewijzen dat het bedrijf in staat is een frequente en betrouwbare treinverbinding naar Brussel te bieden", zegt PvdA-Kamerlid Duco Hoogland. Hij vindt ook dat de NS er alles aan moet doen om de kosten te verhalen.

"Het is in het belang van de reiziger dat er zo snel mogelijk 16 treinen per dag naar Brussel rijden", zegt Kamerlid Stientje van Veldhoven. "De reiziger heeft nog steeds geen duidelijkheid. Ik spreek ondernemers en forensen die in de knel komen met hun werk. Voor hen is het belangrijk dat er elk uur een trein gaat."

GroenLinks wil dat de Algemene Rekenkamer en het Belgische Rekenhof de kosten van verschillende alternatieven onderzoeken.

Kamerlid Liesbeth van Tongeren: "De reiziger mag niet opdraaien voor de kosten van het Fyra-debacle." Haar collega van de ChristenUnie Carla Dik Faber noemt het "onverteerbaar" als de reiziger te lang moet wachten op duidelijkheid over de treinverbinding en over de kosten.

Voorwaarden

Vicepremier Lodewijk Asscher benadrukte wel dat de NS echt snel met een volwaardig alternatief moet komen. Doen de Spoorwegen dat niet, dan voldoen ze niet meer aan de 'concessie' voor het uitbaten van de hogesnelheidslijn.

Asscher zei dat vrijdag, nadat hij bij afwezigheid van premier Mark Rutte de wekelijkse ministerraad had voorgezeten. De voorstellen van de NS moeten volgens Asscher aan drie voorwaarden voldoen: ze moeten goed zijn voor de reiziger, juridisch houdbaar zijn en de kosten voor de belastingbetaler zo veel mogelijk beperken.

Asscher: ''Ze hebben de concessie en krijgen de tijd en de kans voor een volwaardig alternatief. Maar dat moet snel en serieus gebeuren.'' De NS-directie moet er daarnaast alles aan doen om de 120 miljoen euro die al betaald zijn aan Fyra-bouwer AnsaldoBreda terug te krijgen, zei Asscher.

Bekijk de reactie van Mansveld:

Frequentie

De staatssecretaris liet bovendien weten zich in te spannen om de frequentie van de huidige vervanger voor de Fyra op te schroeven, tot een alternatief beschikbaar is.

De NS en de Belgische vervoerder NMBS concludeerden na meerdere onderzoeken dat de Fyra vol fouten zit en dat er geen uitzicht is op beterschap.

Zo raken er onderdelen van de trein los, is de trein niet bestand tegen sneeuwval en zijn de remmen niet berekend op de hoge snelheden.

Rover

Reizigerskoepels reageren wisselend op het plan van de NS om de geflopte Fyra te vervangen. Rover-voorzitter Arriën Kruyt is in zijn nopjes, terwijl de Maatschappij Voor Beter OV het plan "volstrekt beneden de maat'' noemt.

"Het gaat eindelijk de goede kant op. De Benelux-trein was erg populair, dus het is goed dat er meer treinen tussen Den Haag en Brussel gaan rijden. En het is cruciaal dat die naar Amsterdam doorrijden'', aldus Kruyt.

"De Eurostar naar Londen wordt een commercieel succes, ik ben heel blij dat het gaat gebeuren. In het begin zijn het er twee, maar ik ben ervan overtuigd dat dat er veel meer worden.''

Verder is hij blij dat er uiteindelijk elk kwartier een trein gaat rijden tussen Amsterdam en Rotterdam. "De reiziger is gebaat bij een hoge frequentie op die korte afstand. De snelle treinen bedienen een ander marktsegment en ook dat gaat iets vooruit, doordat de Thalys wat meer gaat rijden.''

Kritisch

De Maatschappij Voor Beter OV is echter kritisch. "De komende jaren zal de treinverbinding tussen Nederland en België in de verste verte niet lijken op hetgeen in de concessie was afgesproken. Het aantal hogesnelheidstreinen blijft ver achter bij wat was afgesproken.'' Het opnieuw van stal halen van de Benelux-lijn noemt de organisatie "armoedig en opportunistisch''.

FNV Spoor noemt het voorstel van de NS "de best haalbare oplossing voor Nederland en de reizigers''. De vakbond "roept alle verantwoordelijke partijen op aan dit alternatieve aanbod mee te werken. Dat is in het belang van de reizigers én van het personeel, dat niets liever wil dan zijn werk blijven doen.''

Bouwer

De Italiaanse treinenbouwer AnsaldoBreda heeft vrijdag zijn standpunt herhaald dat de Fyra V250 veilig is. De redenen voor Nederland om niet verder te gaan met deze treinen, zijn niet van technische aard. Dat liet het bedrijf vrijdag weten in een korte verklaring na de bekendmaking van het Nederlandse kabinet om te stoppen met de Fyra.

Het bedrijf gaat nog niet in op eventuele juridische stappen tegen Nederland, omdat het eerst een officieel bericht afwacht over de beslissing. Nu hebben de Italianen het nieuws via de media vernomen. AnsaldoBreda zegt dat het zijn rechten en imago te allen tijde zal beschermen.

Donderdag veegde de leiding van het bedrijf de beschuldigingen vanuit Nederland en België dat de treinen niet goed zijn van tafel. Zo zou het dagelijks onderhoud bij vrieskou en sneeuwval niet goed zijn uitgevoerd en werden de treinen niet binnen gestald terwijl dat wel zou moeten.

Ook staat volgens de Italianen in het contract dat de treinen veel langzamer moeten rijden als er sneeuw ligt, zo'n 20 km per uur als er 15 cm sneeuw ligt. Volgens topman Maurizio Manfellotto is de schade aan de treinen veroorzaakt door ijs dat zich ophoopt en bij hoge snelheid afbreekt. Daardoor worden het projectielen, zei hij tijdens een persconferentie.

Overigens functioneren de hogesnelheidstreinen die AnsaldoBreda maakte voor thuisland Italië, zowel de oude als de nieuwe, volgens vriend en vijand wel naar tevredenheid.

Diplomatieke stappen

Het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft vrijdag gemeld diplomatieke stappen te zetten om de belangen van AnsaldoBreda te beschermen in het conflict met Nederland en België. Minister van Buitenlandse Zaken Emma Bonino heeft in een verklaring laten weten dat ze de Italiaanse ambasseurs in Brussel en Den Haag opdracht heeft gegeven om de belangen te bewaken en beschermen.

Daarentegen liet het Italiaanse ministerie van Economische Zaken donderdag weten dat het zich niet zal bemoeien met de problemen die zijn ontstaan. "We volgen de zaak op de voet, maar dit is iets tussen het bedrijf AnsaldoBreda en de Spoorwegen van Nederland en België", zei een woordvoerder.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke dag rond 12.00 uur het belangrijkste nieuws in uw mailbox?

Achter de lens

Achter de lens
Elke week selecteren we een bijzondere NUfoto en interviewen we de fotograaf.