De Hoop Scheffer gaat bij NAVO-landen 'op de deur bonzen'

DEN HAAG - De nieuwe NAVO-baas Jaap de Hoop Scheffer zal bij de toekomstige 26 landen van de NAVO "op de deur bonzen" om ze over te halen een bijdrage te leveren aan NAVO-operaties als die in Afghanistan en in de toekomst mogelijk in Irak.

De Hoop Scheffer begint op 5 januari officieel als secretaris-generaal op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Eind jaren zeventig werkte hij daar al twee jaar als diplomaat op de Nederlandse vertegenwoordiging.

Bijdrage

"Noblesse oblige, je kunt niet het belang van de NAVO benadrukken en dan op je handen gaan zitten als je bijdrage nodig is", zei De Hoop Scheffer over de mogelijke bijdrage van Nederland met Apache-helikopters aan de NAVO-macht in Afghanistan. Maar ook andere landen krijgen die boodschap van de vroegere CDA-leider. "Ik zal zeggen: 'U heeft militaire middelen tot uw beschikking die wij hard nodig hebben. U moet van goede huize komen om nee te zeggen."'

Bezoek

Dàt De Hoop Scheffer in september bij de NAVO werd benoemd tot secretaris-generaal en opvolger van de Brit Lord Robertson was toen al geen echte verrassing meer. Zijn naam zoemde al langere tijd rond en een bezoek met premier Balkenende aan Washington was goed verlopen. De twee werden begin september ontvangen door een zeer zware delegatie bestaande uit president Bush, vice-president Cheney, minister van Buitenlandse Zaken Powell en nationale veiligheidsadviseur Rice.

Sollicitatiegesprek

Het mocht geen sollicitatiegesprek heten, maar dat was het achteraf natuurlijk wel. En De Hoop Scheffer slaagde met vlag en wimpel tijdens het 'powerbreakfast', zeiden Amerikaanse diplomaten later.

De carrière van De Hoop Scheffer kreeg daarmee een bijzondere wending. Nog geen twee jaar eerder was hij afgedankt als leider van het CDA. Zijn politieke loopbaan leek voorbij. Maar de nieuwe CDA-voorman Balkenende was ten tijde van de CDA-crisis goed bevriend geraakt met De Hoop Scheffer en haalde de geboren diplomaat in de zomer van 2002 terug als minister van Buitenlandse Zaken.

In juni 2003 klonk zijn naam voor het eerst als nieuwe NAVO-baas, nadat de Amerikanen eerst oud-minister van Buitenlandse Zaken Van Aartsen hadden gepolst. Het kabinet ontkende de kandidatuur. Maar De Hoop Scheffer was wel kandidaat, zij het niet officieel, maar zeer informeel. En hij moest gevraagd worden. Openlijk leuren met een kandidaat wilde dit kabinet niet, na eerder fiasco's met een dergelijke strategie.

Houterig

Het bezoek van Balkenende en De Hoop Scheffer aan president Bush op 3 september is cruciaal geweest. Maakten de Nederlandse bewindslieden op de televisiekijkers thuis een houterige indruk, bij de Amerikaanse regering was dat geenszins het geval. De ontmoeting was warm en er was een goede "body language" tussen de Amerikanen en Nederlanders aan tafel.

Favoriet

De Hoop Scheffer bleek de favoriet van de Amerikanen. Nederland had zich in de strijd tegen het terrorisme een betrouwbaar bondgenoot getoond. De oorlog tegen Irak werd politiek gesteund en zonder morren gingen de Nederlandse havens en spoorwegen open voor vervoer van zwaar Amerikaans materieel naar de regio-Irak. Sinds augustus 2003 doet Defensie met ruim 1100 militairen mee aan de stabiliteitsmacht in Irak. En dat telt mee in Washington.

Van afgedankt CDA-leider tot hoogste baas van de NAVO in nog geen twee jaar. Het is de miraculeuze comeback van iemand die zijn natuurlijke leefomgeving kent in krijtstreep pakken, hotels en vreemde talen.

Diplomatengezin

Geboren in 1948 in een katholiek diplomatengezin in Amsterdam, vertrok De Hoop Scheffer na zijn studie Nederlands recht in Leiden en het 'diplomatenklasje' in 1976 voor twee jaar naar de ambassade in Ghana. Daarna werkte hij twee jaar op de Nederlandse ambassade bij de NAVO in Brussel. In 1980 werd hij persoonlijk secretaris van de minister van Buitenlandse Zaken. In die functie droeg hij in nog geen zes jaar tijd de tas van vier ministers: de VVD'er Van der Klaauw, de PvdA'er Van der Stoel en de CDA'ers Van Agt en Van den Broek.

D66

Van 1979 tot 1982 was De Hoop Scheffer lid van D66. Daarna meldde hij zich bij het CDA, waarvoor hij in 1986 in de Tweede Kamer kwam. Door zijn felle debatten met onder anderen PvdA'ers als Pronk en Kosto verwierf hij zich snel de bijnaam 'De Hoop Keffer'. In 1993 was hij een van de Kamerleden die groot voorstander waren van het sturen van Nederlandse blauwhelmen naar Srebrenica.

Heerma

In 1994 verloor De Hoop Scheffer de strijd om het CDA-fractievoorzitterschap van Heerma. Toen die na drie jaar vertrok, kreeg hij een nieuwe kans. Bij de verkiezingen in mei 1998 verloor het CDA echter onder zijn politiek leiderschap vijf zetels. Tijdens het tweede kabinet-Kok bracht De Hoop Scheffer niet de oppositie waarvan Paars wakker lag.

Na Paars kwam Pim Fortuyn en daarna Jan Peter Balkenende. Toen die premier kon worden, was hij niet vergeten dat De Hoop Scheffer na zijn vertrek uit de politiek niet was gaan natrappen. Balkenende vroeg hem voor het ministerschap op Buitenlandse Zaken. Die toen zozeer gedroomde post krijgt al na twee jaar een vervolg met een nog prestigieuzer baan in Brussel.

Tip de redactie