Protestantse kerkfusie is een feit

UTRECHT - Drie kerken gaan op 1 mei 2004 op in de Protestantse Kerk in Nederland. De synodes van de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk stemden vrijdag in Utrecht in met de fusie tot de kerk, waartoe naar verwachting ruim 2 miljoen Nederlanders zullen behoren. In de hervormde synode haalde het fusievoorstel het op het nippertje.

"De Protestantse Kerk in Nederland is een feit. Goddank", riep algemeen secretaris dr. B. Plaisier van de Samen-op-Wegkerken na het voorlezen van de uitslag van de stemmingen in de drie synodes uit. Maar de hervormde predikant R. van Kooten uit Soest treurde om de "dood van mijn moederkerk".

Beatrix

De leden van de drie synodes vieren de vereniging vrijdagavond met een dankdienst in de Domkerk. Daarbij zullen koningin Beatrix, zelf lid van de Nederlandse Hervormde Kerk, en de aartsbisschop van Utrecht, kardinaal Simonis, aanwezig zijn. Het Samen-op-Weg-proces, dat tot de kerkfusie leidde, heeft meer dan veertig jaar geduurd.

Zoals verwacht liep in de hervormde synode de spanning het meest op. Uiteindelijk stemden 24 van de 75 leden tegen. Dat was slechts twee minder dan de 26 stemmen die nodig waren geweest om het fusievoorstel te torpederen. Vele behoudende leden van de Nederlandse Hervormde Kerk, met 1,9 miljoen leden veruit de grootste van de drie kerken, hebben aangekondigd dat zij zich niet bij de nieuwe kerk zullen aansluiten. De afgelopen dagen waren er in verscheidene plaatsen, zoals Nijkerk, Urk, Middelharnis en Arnemuiden, bidstondes waarin werd gebeden voor afwijzing van de vereniging.

Enthousiasme

Tijdens de vergadering van de hervormde synode roerden zowel voor- als tegenstanders zich massaal. Maar liefst 38 van de 75 synodeleden hadden spreektijd aangevraagd. Een van de bezwaarden, ouderling-kerkvoogd B. Vellinga uit Maartensdijk, riep de synodeleden op het leed dat de fusie in gemeenten, organisaties, families en zelfs gezinnen kan veroorzaken, niet te onderschatten. Een ander zei dat de nieuwe kerk gezien het verzet uit behoudende kring "niet het werk van de Heilige Geest" is.

Anderen lieten juist hun enthousiasme blijken. "De bezwaarden hebben het grote verlangen naar de vereniging gebagatelliseerd. Als we niet verenigen, is dat een ramp", meende ds. M. van de Graaf uit het Friese Oosternijkerk.

Belijdenisgeschriften

Het synodebestuur deed vrijdag nog een laatste poging de tegenstanders binnenboord te houden. Het wilde in het fusiebesluit opnemen dat hervormde gemeenten die tegen de kerkfusie zijn, zich gebonden mogen weten aan de klassieke gereformeerde belijdenisgeschriften. Veel behoudende hervormden hebben er grote moeite mee dat de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland niet alleen de gereformeerde, maar ook de lutherse belijdenisgeschriften erkent.

De voorzitter van de hervormde synode, ds. A. van der Plas, riep de tegenstanders van de fusie na de stemming op geen "onberaden stappen" te doen die "schade toebrengen aan de gemeenten en het voortbestaan van de kerk". Hij riep alle hervormden op de eenheid te behouden en het gesprek over wat geloven in deze tijd betekent, voort te zetten.

Afgescheiden

De kerkfusie maakt een einde aan bijna vijf eeuwen van verdeeld optrekken van de drie kerken. De lutheranen zijn volgelingen van kerkhervormer Maarten Luther (1483-1546), die onlangs bij de verkiezing van de beste Duitser aller tijden op de tweede plaats eindigde. De twee andere kerken zijn voortgekomen uit de verkondiging van Johannes Calvijn (1509-1564). De Gereformeerde Kerken in Nederland ontstonden in 1892 uit twee groeperingen die zich in de negentiende eeuw van de hervormden hadden afgescheiden.

Tip de redactie