Op allerlaatste moment diepgaand onderzoek Mabel

DEN HAAG - Vijf dagen voor de officiële bekendmaking van deverloving van prins Johan Friso en Mabel Wisse Smit heeft de AIVDhals-over-kop nog diepgravender onderzoek ingesteld naar decontacten van Wisse Smit met de overleden maffiabaas Bruinsma en deBosnische diplomaat Sacirbey.

Aanleiding was "nadere informatie" waar Wisse Smit in eengesprek met Balkenende mee kwam. De premier werd hierdoor blijkbaargealarmeerd want hij schakelde de AIVD op 25 juni in, zo blijkt uitde antwoorden op vragen van de Tweede Kamer, die Balkenende enminister Remkes van Binnenlandse Zaken maandag hebben gestuurd.

Opheldering

De oppositiepartijen in de Tweede Kamer willen opheldering overde grote haast waarmee het aanvullende onderzoek is uitgevoerd. Uitenkele zogenoemde naslagen, waarbij de AIVD alleen in de eigenarchieven speurt, was al lang geleden gebleken dat Wisse Smit enBruinsma elkaar kenden, dus er was tijd genoeg geweest. PvdA en ookregeringspartij D66 vragen zich af waarom de verloving niet isuitgesteld.

D66-leider Dittrich vindt verder dat er een parlementaironderzoek moet komen om te zien of de AIVD meer mensen en middelennodig heeft om haar werk beter te kunnen doen. De wet zou daarvoorveranderd moeten worden. In de brief aan de Tweede Kamer latenBalkenende en Remkes zelf ook weten dat ze overwegen de wet op deveiligheids- en inlichtingendiensten te wijzigen om de AIVD meerbevoegdheden te geven onderzoek te doen naar personen in de buurtvan het staatshoofd.

VVD, CDA en SP willen nog niet reageren. De LPF vindt dat deAIVD veel eerder opdracht had moeten krijgen om nader onderzoek tedoen.

Het aanvullende onderzoek was op papier zeer verstrekkend. Hetwordt alleen ingesteld "indien er aanleiding is voor het ernstigevermoeden dat iemand een gevaar vormt voor de democratischerechtsorde, de veiligheid of andere gewichtige belangen van destaat".

Grote spoed

Met grote spoed is geprobeerd informatie boven tafel te krijgen,waarbij lang niet alle middelen die de AIVD ter beschikking staan,zijn gebruikt. Met andere bekenden van Bruinsma zijn bijvoorbeeldgeen gesprekken gevoerd. Aan de verlovingsdatum van 30 juni konblijkbaar niet meer worden getornd.

De voorzitter van het College van Procureurs-Generaal werdhoogstpersoonlijk verzocht de dossiers van het opsporingsonderzoeknaar wijlen Bruinsma te screenen op de naam Wisse Smit. Het parketin Amsterdam heeft dit in opdracht van de 'super PG' uitgevoerd.

Ook zijn een buitenlandse zusterdienst en de militaireinlichtingendienst ingeschakeld om de relatie van Wisse Smit metSacirbey uit te pluizen. "Gegeven de aard en gevoeligheid van devragen was dit de meest effectieve manier om tijdig een nader, opbetrouwbare bronnen gefundeerd oordeel te kunnen geven", schrijvenBalkenende en Remkes. Het onderzoek leverde geen belastendmateriaal op.

Goedkeuringswet

Op 28 juni, drie dagen na het begin van het onderzoek,concludeerde Balkenende daarom dat niets indiening van eengoedkeuringswet voor het huwelijk van Wisse Smit en prins JohanFriso in de weg stond. Dat werd vervolgens op 30 juni aangekondigd.

Pas toen eind september uit antwoorden op vragen vanmisdaadverslaggever Peter R. de Vries bleek dat Wisse Smit een veelhechtere band had met Bruinsma dan ze Balkenende had verteld, rezentwijfels over haar eerdere verklaringen. Naast door degeruchtmakende uitzending van De Vries werden die verder gevoed ineen gesprek van de premier met de aanstaande van Friso op 3oktober.

Balkenende besloot die dag dat de toestemmingswet er niet zoukomen, omdat Wisse Smit tegen hem had gelogen. Meteen besloot hij"voortgezet onderzoek" in te stellen. Dat is nog niet klaar.Naast de AIVD is daar ook de Dienst Koninklijke en DiplomatiekeBeveiliging (DKDB) bij betrokken. Aanleiding is dat de nieuweinformatie "op gespannen voet staat met de eerdere bevindingen vande AIVD".

Adequaat

Desondanks concluderen Balkenende en Remkes dat de onderzoekennaar de achtergronden van Wisse Smit "adequaat en tijdig" zijnverricht binnen de mogelijkheden die er waren. Die mogelijkhedenwaren echter beperkt door de wettelijke voorschriften voor privacyen grondrechten.

De AIVD mocht in eerste instantie alleen in de eigen bestandenkijken of er iets mis was met de verloofde van prins Friso. Dedienst mag pas vervolgonderzoek doen als uit deze zogeheten naslagblijkt dat er een gevaar bestaat voor "het voortbestaan van dedemocratische rechtsorde." Dat was aanvankelijk volgens hetkabinet niet het geval, maar eind juni ineens wel, maar toen was erweinig tijd in verband met de geplande verloving. Nu wordt hetonderzoek alsnog in uitgebreide vorm uitgevoerd.

Tip de redactie