DEN HAAG - Paul Rusesabagina, de hotelmanager die ruim duizend mensen het leven redde tijdens de genocide in Rwanda, is 15 jaar na dato bezorgd over de situatie in zijn land.

Foto:  ANP

De ongelijkheid tussen Tutsi's en Hutu's duurt volgens hem voort, net als het enorme verschil tussen rijk en arm: ''Hoe kun je bevolkingsgroepen ooit verzoenen met zo'n groot gat?''

De in Brussel woonachtige Rusesabagina was dit weekeinde in Den Haag voor de Afrikadag van de Evert Vermeer Stichting.

Hotel Rwanda

Rusesabagina heeft internationaal vele onderscheidingen gekregen voor zijn heldhaftige optreden tijdens de volkerenmoord, toen extremistische Hutu's ruim 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's afslachtten. Het verhaal werd in 2004 verfilmd onder de titel Hotel Rwanda.

Rusesabagina volgt de situatie in zijn vaderland op de voet en geeft wereldwijd lezingen over de ontwikkelingen in Rwanda. In zijn toespraken haalt hij fel uit naar de door Tutsi's gedomineerde regering van president Paul Kagame, de berechting van genocideplegers en het falen van vredesmissies van de Verenigde Naties.

Nationale taal

Hij hekelt onder meer het feit dat Tutsi's niet worden vervolgd en het ''rampzalige'' regeringsbesluit de nationale taal van Frans naar Engels te veranderen, nadat Frankrijk enkele bevelhebbers voor oorlogsmisdaden had aangeklaagd. '' Veel mensen verliezen hun baan, gaan daardoor naar het buitenland of belanden in de armoede. Zeer veel kennis gaat verloren.''

Volgens Rusesabagina worden de uitvoerders van de genocide wel berecht, maar ontkomen de personen die erachter zaten aan vervolging. Ook hekelt hij het Rwanda-tribunaal in Tanzania, dat na vijftien jaar ''slechts dertig mensen berechtte voor 2 miljard dollar''.

Verzoening

Over de traditionele gacaca-volkstribunalen, die onder meer verzoening als doel hebben, zegt hij: ''De bevooroordeelde Tutsi's kunnen niet lezen en schrijven, kennen de wet niet en beslissen in een half uur of een Hutu bijvoorbeeld voor 30 jaar de cel in moet''.

Verder is Rusesabagina er zeer verontwaardigd over dat sinds het falende optreden van de VN in Rwanda de VN-vredesmissies niet zijn hervormd.

Geweld

Hij bezocht vluchtelingenkampen in Darfur en Congo en zag daar opnieuw blauwhelmen uit allerlei landen die allemaal andere talen spreken, die nooit samen hebben getraind en niet optreden tegen geweld. Hij maakt zich daarom hard voor een eigen leger van de VN dat snel kan worden ingezet en daadwerkelijk ingrijpt.

Rusesabagina stelt verder dat na de genocide de nieuwe Tutsi-regering wraak nam op de Hutu's. Als voorbeeld noemt hij de Kibeho-tragedie in 1995, waarbij het nieuwe Tutsi-leger enkele duizenden Hutu's doodde in een vluchtelingenkamp.

Bloed

Hij wil maar zeggen: beide partijen hebben bloed aan hun handen, het is genoeg geweest. Het is volgens de vroegere hotelmanager beter het verleden te laten rusten. Rusesabagina pleit voor een rondetafeldialoog onder internationaal toezicht, waarbij de partijen toewerken naar duurzame vrede.

Zelf is hij voor het laatst in 2004 in Rwanda geweest. Hij stelt dat het voor hem nu te onveilig is om te gaan omdat hij zich in het openbaar negatief uitlaat over de regering.

Hij ontvangt anonieme dreigtelefoontjes en vorige maand is zijn huis bij een inbraak volledig over de kop gehaald. Wel is het zijn droom ooit weer terug te gaan naar zijn vaderland. Ook wil hij dan weer aan de slag in een hotel, ''want in mijn hart ben en blijf ik een hotelmanager''.