AMSTERDAM - SP-fractievoorzitter Agnes Kant vindt het "ongehoord'' dat het kabinet geen vragen beantwoordt over Irak zolang de commissie-Davids aan het werk is. Ze noemt dit "obstructie van de parlementaire democratie''.

Foto:  ANP

De SP zal blijven aandringen op een parlementaire enquête naar de besluitvorming rond de politieke steun aan de inval in Irak.

Dan kunnen betrokkenen onder ede worden gehoord. De onderzoekscommissie kan dit niet. "De volksvertegenwoordiging moet zich niet met een kluitje in het riet laten sturen.''

Smoes

Dat de voortdurende Irak-discussie de bestrijding van de economische crisis in de weg kan staan, zoals premier Jan Peter Balkenende aanvoerde, noemt Kant een belachelijke smoes: "Dat kan nooit een reden zijn om vragen niet te beantwoorden.''

GroenLinks

Fractieleider Femke Halsema van GroenLinks vindt dat de premier "zijn eigen geloofwaardigheid ondermijnt'' door toch in te stemmen met een onderzoek naar de Nederlandse steun aan de inval in Irak. Zij noemt de toezegging "too little too late''.

Dat heeft Halsema meteen na de bekendmaking van het onderzoek gezegd op Radio 1.

Zij vindt het "zwak'' dat Balkenende nu wel met een onderzoek instemt, nadat hij jarenlang heeft beweerd dat dit niet nodig zou zijn.

Tegenstrijdig

De lijsttrekker van GroenLinks noemt het onderzoek des te urgenter na "tegenstrijdige berichten over de aanstelling van Jaap de Hoop Scheffer'' als secretaris-generaal van de NAVO en eventuele militaire steun van Nederland aan de inval in Irak.

"Hij is duidelijk in het nauw gekomen'', aldus Halsema. "Wij willen een parlementaire enquete, eens te meer nu de premier zelf aangeeft dat er een onderzoek moet komen.''

In eigen hand

Volgens Halsema probeert Balkenende het onderzoek "nu in eigen hand te houden''.

Balkenende wil dat het onderzoek mede wordt uitgevoerd door enkele ministers van Staat. "Dat geeft een politieke dimensie aan een ambt dat zijn kracht juist ontleent aan a-politieke rechtsstatelijkheid'',aldus Halsema.

Volgens haar zouden de ministers van Staat er verstandig aan doen een eventueel verzoek van de premier naast zich neer te leggen.

D66

D66-leider Alexander Pechtold is "verbijsterd'' over het besluit van het kabinet een onafhankelijk onderzoek in stellen naar Irak. Hij houdt vast aan een parlementaire enquête, zei hij bij RTL Nieuws.

Het onderzoek dat nu wordt ingesteld noemde Pechtold uitstel en afstel, omdat dit pas op 1 november klaar hoeft te zijn.

Ongepast

Verder noemde hij het "ongepast'' dat premier Jan Peter Balkenende de economische crisis als een van de redenen voor het onderzoek aanvoerde.

PvdA

Regeringspartij PvdA is "zeer positief'' over het besluit om een onderzoek in te stellen naar de achtergronden van de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak.

De Eerste en Tweede Kamer "krijgen de kans alle vragen aan de commissie te stellen'', stelde PvdA-fractieleider Mariëtte Hamer. "Ik ga er van uit dat alle antwoorden boven tafel komen.''

De commissie rapporteert bovendien gelijktijdig aan kabinet, Tweede en Eerste Kamer. "Het is niet zo dat eerst het kabinet wordt ingelicht. Wat wil je nog meer.''

De PvdA-fractie in de Eerste Kamer heeft er geen moeite mee als de antwoorden op haar vragen over Irak drie tot vier maanden later komen.

"Als ik maar antwoorden krijg en als de premier maar verantwoording aflegt in een politiek debat'', zei fractievoorzitter Han Noten van de PvdA maandag.

VVD

VVD-fractievoorzitter Mark Rutte stelt dat premier Jan Peter Balkenende "in het nauw'' is gedreven door zijn houding over de politieke steun van Nederland aan de inval in Irak.

Rutte noemt het "onverstandig'' dat Balkenende in plaats van een parlementaire enquête heeft besloten tot een onderzoek naar de kwestie.

Volgens hem is een parlementaire enquête de beste garantie voor volledige openheid over de steun van Nederland aan de Amerikaanse inval in Irak in 2003.

Volgens Rutte zullen alle grotere oppositiepartijen ervoor pleiten dat de Tweede Kamer dit instrument, waarbij betrokkenen onder ede worden gehoord, kan inzetten.

Buitenspel

Dat heeft Rutte maandag gezegd op BNR Nieuwsradio. De VVD'er vindt dat Balkenende het parlement, na de afspraken tijdens de formatie, opnieuw buitenspel zet door geen parlementaire enquête te laten uitvoeren.

"Nu wordt het hele proces een beetje lang en pijnlijk'', aldus Rutte.

PVV

PVV-leider Geert Wilders eist dat het kabinet dinsdag gewoon antwoord geeft op vragen vanuit de Tweede Kamer over de politieke steun van Nederland aan de inval in Irak. Dat heeft hij maandag gezegd.

"De Kamer moet gewoon antwoord krijgen op zijn vragen, ook binnen de afgesproken tijd', stelt Wilders.

De fractievoorzitter van de PVV is er verder "erg ongelukkig mee'' dat Balkenende het onderzoek laat uitvoeren door een commissie in plaats van door het parlement.

Slappe hap

"Het is een slappe hap als je onderzoek laat uitvoeren door een zelfbenoemde commissie. Dit is een beetje ons kent ons'', aldus Wilders.