'Verhagen staat op de rem bij vredesproces'

Met teleurstelling moet Kamerlid Martijn van Dam (PvdA) toezien hoe in zijn ogen minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen (CDA) de Midden-Oostenkwestie totaal verkeerd aanpakt.

"Alleen met dialoog kun je iets bereiken" is het motto van Van Dam."Het is makkelijk om te zeggen dat je niet wilt praten, maar het brengt de oplossing geen stap dichterbij."

Verhagen bestempelt Hamas als een terreurgroepering en daarmee wordt geen contact gehouden. Toch is dat volgens Van Dam noodzakelijk voor vrede.

"Uit pure starheid wordt niet gesproken met Hamas, terwijl zij een sleutelpositie vervullen in het Midden-Oosten", stelt Van Dam, wiens partij coalitiegenoot is van het CDA.

"Je moet niet ontkennen dat ze een sleutelrol spelen. Die rol zullen ze niet op een positieve manier inzetten als je ze buiten-spel houdt."

Inconsistentie

De PvdA'er hekelt de in zijn ogen inconsistente buitenlandse politiek van Verhagen. Hij stelt dat Verhagen daarbij beïnvloed wordt door zijn christelijke achtergrond.

"Dat is mijn belangrijkste zorg bij Verhagen. Hij is door zijn overtuiging zo zeer pro-Israël dat hij daarmee het dichterbij brengen van een oplossing voor het conflict in de weg staat."

"Sterker nog, hij is binnen Europa degene die het meest op de rem staat als het om het vredesproces gaat, terwijl Nederland juist een aanjager moet zijn."

Gevolgen

Hij stelt dat zijn pro-Israëlische houding ook gevolgen heeft voor de rest van zijn beleid. "Stel dat ik leider was van een land met een bedenkelijk mensenrechtenimago."

"Wat zou ik me dan aantrekken van een minister die in het Midden-Oosten zo overduidelijk met twee maten meet?"

Guantanamo

"Neem Guantanamo Bay waar door de Amerikanen mensenrechten worden geschonden. Als je daar niet kritisch over bent, hoef je bij schurkenregimes ook niet aan te kloppen."

"Je krijgt in landen als Syrië, Libanon of Saoedi Arabië onmiddellijk te horen: 'als je Israël niet de maat neemt, moet je ook ons niet de maat nemen'."

Op welke manier schendt Israël de mensenrechten?

"Israël bezet land en maakt zich schuldig aan doorlopende schending van het internationaal recht. Het is schandalig hoe de bewoners van Gaza zijn afgesloten van de rest van de wereld."

"Alleen omdat enkele Palestijnen in Gaza raketten afschieten op Israël wordt de hele bevolking gestraft. Die beschietingen zijn afschuwelijk, maar niet de schuld van de hele Gazaanse bevolking."

Hebron

"Ik was zelf in de Palestijnse stad Hebron in het noorden van Israël. Orthodoxe joden proberen die stad weer te heroveren."

"Die joodse kolonisten hebben dwars door de stad een weg aangelegd om de nederzettingen te verbinden."

"Die weg en de nederzettingen zijn verboden terrein voor Palestijnen, terwijl het midden in hun eigen stad is."

"Zo heb ik een straat bezocht aan die weg waaraan huizen van Palestijnen stonden."

"Zij mochten niet door hun eigen voordeur naar buiten, maar moesten aan de achterkant van hun huis door een raam klauteren."

Minder rechten

"Je ziet aan alles dat Palestijnen in Israël minder rechten hebben. In de Arabische wijk in Jeruzalem wordt bijvoorbeeld het vuilnis minder vaak opgehaald dan in het joodse deel."

Waarom worden deze schendingen door de internationale gemeenschap getolereerd?

"Dat heeft met de geschiedenis te maken. Het westen heeft een historische vriendschapsband met Israël."

"Maar ik vind dat de internationale gemeenschap er wel verontwaardigd over moet zijn. Een land waar je waarden mee deelt moet je juist aanspreken op hun verantwoordelijkheid."

"Temeer daar het net als Nederland een land is dat gestoeld is op democratische principes."

Steviger

"Sterker nog, Israël moeten we steviger aanspreken dan de schurkenregimes. Juist omdat we samen optrekken om de internationale mensenrechten te verdedigen."

"Als een land als Israël of de VS de mensenrechten schendt, heeft dat een enorme negatieve uitstraling op je eigen geloofwaardigheid."

"Juist je vrienden moet je daarom nog veel steviger aanspreken dan andere landen."

Wat zou Verhagen moeten doen?

"Hij zou binnen Europa een veel consequentere koers in het buitenlands beleid moeten aanjagen. Die kans laat hij nu lopen."

Mensenrechten

"Als je als minister zegt dat je van mensenrechten een belangrijke kwestie wilt maken, dan lijkt mij de belangrijkste zorg in welke mate je daar effectief in kan zijn."

"Dat kan dus alleen als je aan landen die mensenrechten schenden kunt laten zien dat je in vergelijkbare gevallen ook op een vergelijkbare manier handelt."

"De kritiekloze houding ten opzichte van Israël ondermijnt de effectiviteit van zijn ministerschap, omdat die instelling uitstraalt op de rest van het beleid."

Maar hij wil wel de dialoog aan met het Iran van Ahmadinejad.

"Ik kan Verhagen ook hier niet betrappen op consistentie. Ik vind dat raar, want het Iraanse regime lijkt me radicaler dan Hamas zelf."

"Immers, Iran financiert Hamas en levert ze wapens. Zij zijn dus medeverantwoordelijk voor het geweld dat door Hamas gebruikt wordt."

"Obama zei: 'We praten niet uit angst, maar hebben ook geen angst om te gaan praten.' Zeker de kwestie-Iran is een stuk makkelijker op te lossen als men gewoon om de tafel gaat zitten."

"Ahmadinejad lijkt gek, en misschien is ie dat ook wel, maar ik ben ervan overtuigd dat er met hem te praten valt."