DEN HAAG - Staatssecretaris Tineke Huizinga (Verkeer) heeft er "een hard hoofd" in of de ov-chipkaart op 1 januari 2009 nog wel kan worden ingevoerd. Dat zei ze maandag.

Foto:  ANP

 Bekijk video

De chip in de kaart is niet veilig en moet worden vervangen door een betere. Huizinga wil zo spoedig mogelijk uitsluitsel van de openbaarvervoerbedrijven, als 'eigenaren' van de kaart.

De staatssecretaris gaf maandag eerder dan voorzien een onderzoeksrapport vrij dat harde noten kraakt. In een brief aan de Tweede Kamer vraagt ze zich in alle ernst af of het nog gaat lukken de kaart in 2009 in te voeren. Niet eerder uitte Huizinga zoveel twijfel op dit punt.

Dubbelcheck

Zij baseert zich op de 'dubbelcheck' die Royal Holloway University of London (RHUL) in haar opdracht heeft verricht op een onderzoek door TNO naar de beveiliging van de kaart.

De Universiteit in Londen is zeer kritisch. Ook de oplossingen die TNO had voorgesteld komen er niet goed vanaf. Daarvan is volgens de universiteit niet bewezen dat die uitvoerbaar zijn.

Privacy

Op de chip van de kaart staan alleen een geboortedatum en de laatste reisgegevens. Van schending van privacy bij kraken is geen sprake. Ook valt de individuele schade voor kaarthouders te beperken; zij krijgen financiële schade vergoed.

Maar bij landelijke invoering is het kraken voor criminelen wel financieel interessant, schrijven de onderzoekers. "Dan wordt een criminele businesscase een stuk aantrekkelijker", stelt Huizinga zelf. De onderzoekers wijzen op de noodzaak van risicoanalyses en plannen met tegenmaatregelen voor mogelijke aanvallen.

Noodplan

Huizinga wil nu van de producent van de kaart en de ov-bedrijven weten wat zij van het onderzoek vinden, hoe zij denken met het huidige noodplan verder te kunnen en wat zij denken nog te kunnen doen. Ze wil ook weten wat de decentrale overheden met deze nieuwe informatie doen.

De OV-chipkaart is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de ov-bedrijven, en daarnaast gemeenten en regionale overheden. Huizinga gaat over de afschaffing van de huidige vervoersbewijzen, zoals de strippenkaart.

Ze heeft de Kamer al eerder beloofd dat ze de regie zou nemen. Ook heeft ze toegezegd dat de strippenkaart pas wordt afgeschaft als de OV-chipkaart helemaal in orde is.

Producent

Producent Trans Link Systems (TLS) wil nog niet inhoudelijk op het rapport van de Londense universiteit reageren. Het wil het eerst bestuderen en dan overleg plegen met de vervoerders, aldus een woordvoerster.

Rotterdam

Het Rotterdamse openbaarvervoerbedrijf RET beraadt zich op wie de kosten van de verbetering van de beveiliging van de ov-chipkaart moet betalen. Dat zei RET-directeur Pedro Peters maandagavond. Rotterdam is de proeftuin voor de nieuwe kaart.

De chip in de kaart is niet veilig en moet worden vervangen door een betere. "De beveiliging moet op kortere termijn dan verwacht worden verbeterd en dat kost geld. De komende weken beraden we ons erop wie dat moet betalen", aldus Peters.

Spoeddebat

De oppositiepartijen SP en GroenLinks willen een spoeddebat over de ov-chipkaart. Zij eisen dat Huizinga de regie overneemt van de openbaarvervoerbedrijven en regionale overheden.

"De tijd is daar rijp voor", aldus SP-Tweede Kamerlid Emile Roemer. "Deze chipkaart is volledig finito. Als Huizinga dat vindt en een Kamermeerderheid vindt dat ook, dan moet er nu worden doorgepakt en een andere weg ingeslagen worden."

Stopzetten

"De staatssecretaris moet de introductie van de chipkaart stopzetten", reageerde Wijnand Duyvendak (GroenLinks). Hij noemt het onaanvaardbaar dat Huizinga weigert zelf conclusies te trekken uit het door haar gevraagde onderzoek door de Londense universiteit.

De tijd is gekomen dat zij "geen vragen meer stelt maar antwoorden geeft". Alleen als de staatssecretaris helderheid geeft "kan nog voorkomen worden dat dit project eindigt in een grote chaos".

Regeringsfracties

De regeringsfracties gaan lang zo ver niet, maar een spoeddebat lijkt onvermijdelijk. SP en GroenLinks zijn samen meer dan goed voor de vereiste steun van dertig Kamerleden.

De Kamer zou 23 april met Huizinga praten over het nu wankelende project. Die hoopte dan antwoord te hebben van de vervoerbedrijven, zoals Connexxion, RET en NS, over de te volgen koers.

Gekraakt

Coalitiepartijen CDA, PdvA en ChristenUnie reageerden niet meer verbaasd op het nieuws dat er een nieuwe chip nodig is. Het weekeinde werd al bekend dat de Radboud Universiteit in Nijmegen de kaart volledig heeft gekraakt.

Het is volgens de drie fracties nu zaak dat de ov-bedrijven zo snel mogelijk een knoop doorhakken en met een nieuwe chip komen met de laatste technische beveiligingen. Geen van hen gelooft nog echt dat het gaat lukken de kaart 1 januari 2009 in te voeren. Dus moet de strippenkaart nog even blijven.

Zinnig

Maar ondanks alle problemen is het nog steeds een "zinnig" project, aldus Lia Roefs (PvdA). Er moet een nieuwe kaart komen.

Maar de ov-bedrijven hebben het zelf aangeslingerd en moeten zelf zorgen dat er een vervolg komt, stelt Ernst Cramer (ChristenUnie). "Een nieuwe kaart met een nieuwe chip en de laatste technische beveiligingsmogelijkheden."