Nederlanders maakten burgerdoden in Chora

DEN HAAG - Driekwart of meer van de zestig tot zeventig burgerdoden die afgelopen zomer tijdens de slag om Chora in Uruzgan zijn gevallen, vielen door de luchtsteun en de artillerie van de ISAF troepen die onder Nederlands commando vielen.

Dat blijkt volgens Trouw uit rapporten van de VN en een Afghaanse mensenrechtencommissie.

Eerder meldde minister Eimert van Middelkoop (Defensie) aan de Tweede Kamer dat niet duidelijk was door welk vuur de bevolking om het leven kwam. Hij schreef dat van vijftien mensen duidelijk was dat zij stierven door de Taliban. Van de overige slachtoffers was niet met zekerheid vast te stellen door wie zij waren omgekomen.

Hoog

UNAMA en de AIHRC noemen het aantal burgerslachtoffers hoog. Ze vinden echter dat de operatie moet worden gezien in haar context. Er was een noodzakelijke operatie in een druk bevolkt gebied (er woonden ongeveer 10.000 tot 15.000 mensen) en de gevechten waren intensief.

Daardoor lijkt het aantal slachtoffers acceptabel. Speciaal in het licht van het militaire doel om de lokale bevolking te helpen bij het bieden van weerstand aan de Taliban. Volgens de organisaties er is hiermee voorkomen dat de Taliban uit wraak achteraf waarschijnlijk nog meer slachtoffers hadden gemaakt.

Bloedbad

Volgens de organisaties had terugtrekking van ISAF kunnen hebben geresulteerd in een bloedbad onder lokale dorpelingen, met een veel hoger aantal burgerdoden.

UNAMA en de AIHRC concludeerden dat ISAF geen ernstige oorlogsmisdaden heeft begaan. Wel plaatsen ze vraagtekens bij het gebruik van het zware geschut, de slechte samenwerking tussen ISAF en de Afghaanse autoriteiten en stellen ze dat de communicatie met de bevolking voortaan beter moet.

Kritiek

Ook de hoogste commandant van ISAF in Afghanistan had kritiek op het gebruik van het zwaarste Nederlandse geschut, de Pantserhouwitser, zonder waarneming van het doel op de grond. Maar volgens zijn NAVO-bazen en minister Van Middelkoop was dat geen schending van het oorlogsrecht.

Het rapport van de mensenrechtenorganisaties en nog drie andere rapporten zijn ter beoordeling naar het Openbaar Ministerie in Arnhem gestuurd.

Spoeddebat

De Tweede Kamer wil een nieuwe brief van het kabinet over de zaak. SP-Kamerlid Harry van Bommel wees op het verschil dat kennelijk bestaat tussen de eerdere brief van de minister en de rapporten. Na het reces zal de Kamer snel een overleg houden. GroenLinks en D66 wilden wel een spoeddebat, zeker gezien het op handen zijnde besluit over verlenging van de missie in Uruzgan.