DEN HAAG - VVD-leider Mark Rutte noemt het besluit van Tweede Kamerlid Rita Verdonk om haar partijlidmaatschap op te zeggen "onvermijdelijk".

Foto:  Novum

 Bekijk video

Ook leden van de VVD-fractie gebruikten dinsdagochtend die term, al betitelden ze het vertrek van Verdonk ook als "jammer" en "vervelend". Partijvoorzitter Jan van Zanen zegt de beslissing van Verdonk "te respecteren".

Voormalig partijleider Hans Wiegel acht het opstappen van de populaire oud-minister voor Vreemdelingenzaken echter "buitengewoon slecht" voor de partij. Hij verwijt het partijbestuur dat het niet goed heeft nagedacht over de gevolgen hiervan.

Motie van wantrouwen

VVD-raadslid Jan Talen uit Staphorst, die al actie voerde om Verdonk voor de partij te behouden, wil bij het eerstkomende ledenvergadering van de VVD een motie van wantrouwen tegen het hoofdbestuur indienen. Hij zoekt daarvoor de komende tijd zoveel mogelijk medestanders.

Ultimatum

Verdonk kondigde maandagavond in het tv-programma NOVA aan haar VVD-lidmaatschap te beëindigen. Anderhalf uur eerder had het partijbestuur haar een ultimatum gesteld. Ze moest voor vrijdag haar Kamerzetel opgeven, anders zou ze geroyeerd worden.

Verdonk werd een maand geleden uit de VVD-fractie verwijderd na herhaaldelijk openlijke kritiek op de koers van de partij en op partijleider Rutte.

Verdonk ging verder als eenmansfractie, maar bleef ook lid van de VVD. De ledenvergadering van de partij steunde het besluit om Verdonk uit de fractie te zetten. Ze vroeg de partijtop wel om Verdonk voor de VVD te behouden.

Kamerzetel

Verdonk bleef echter weigeren haar Kamerzetel op te geven. Hierdoor ontstond volgens Rutte en het partijbestuur een "onwerkbare situatie". Een gesprek tussen Verdonk en enkele partijprominenten leidde drie weken geleden niet tot een oplossing. Daarom besloot het bestuur maandagavond een beslissing te forceren.

Opgelucht

Rutte ontkende dinsdag dat hij opgelucht is nu Verdonk de VVD verlaat. "Opluchting is een verkeerd woord na de moeilijke periode die we als partij achter de rug hebben."

Rutte is wel tevreden over de ontstane duidelijkheid. "Er moest een keuze gemaakt worden." Volgens de partijleider is het nu zaak dat de VVD zich gaat "herpakken" en oppositie gaat voeren "tegen dit vreselijke kabinet".

Splitsing

Rutte is niet bang voor een splitsing van de partij door het opstappen van Verdonk, die bij de laatste Kamerverkiezinhgen meer dan 620.000 voorkeurstemmen kreeg. Uit een rondgang die hij de laatste weken langs VVD-afdelingen heeft gemaakt leidt Rutte af dat "het overgrote deel" van de leden bij de partij blijft.

Volgens een VVD-woordvoerder heeft de partij sinds maandagavond veel negatieve reacties gekregen naar aanleiding van het besluit van Verdonk, maar ook een groot aantal steunbetuigingen.

Verdonk liet maandag in het midden of ze nu een eigen partij zal oprichten. Ingewijden gaan daar wel van uit.