Verdonk breekt met VVD na anderhalf jaar aanvaringen

DEN HAAG - De populariteit van Rita Verdonk onder VVD-stemmers stond de laatste anderhalf jaar in schril contrast met de liefde die de partijtop voor de stemmentrekker kon opbrengen.

De kiem werd gelegd met de strijd om het lijsttrekkerschap van de VVD in 2006, waarbij huidig partijleider Mark Rutte Verdonk nipt versloeg. Sindsdien kwam het tot een reeks van aanvaringen.

Al voor de Kamerverkiezingen van november vorig jaar werd duidelijk dat het niet boterde tussen de twee. Rutte ontstak in woede toen Verdonk zichzelf uitriep tot kandidaat voor het vicepremierschap voor haar partij. Ze voerde ook met haar eigen team campagne.

Voorkeursstemmen

Een week na de verkiezingen opende Verdonk de aanval op haar rivaal toen bleek dat ze 620.000 voorkeurstemmen binnen had gehaald, 60.000 meer dan Rutte. Haar roep om een commissie van wijze mannen die het VVD-leiderschap moest onderzoeken, wist Rutte met steun van zijn fractie de kop in te drukken. 'Zand erover', sprak de fractievoorzitter toen.

Sluimerende ambities

Na een publicatie in NRC Handelsblad over haar nog steeds sluimerende ambities voor het partijleiderschap, kondigde Verdonk begin 2007 aan de Stichting Stem Rita Verdonk op te heffen en haar website www.stemrita.nl te veranderen.

Belediging Rutte

Begin juni moest Verdonk alweer op haar schreden terugkeren na een interview in HP/De Tijd waarin ze Rutte "een fatsoenlijke VVD'er maar niet echt rechts" had genoemd. Binnen de VVD-fractie vielen haar woorden slecht, waarna Verdonk weer moest verklaren dat ze geen conflict had met haar partijleider. Volgens Rutte was met deze verklaring 'de kous af'.

Keiharde spelregel

Maar nog geen week later kwam Rutte toch met de 'keiharde spelregel' dat fractieleden zich in de media alleen uitlaten over hun eigen portefeuille. Kritiek op de koers van de partij of de fractievoorzitter mocht alleen binnenskamers klinken.

"Wie zichzelf niet kan wegcijferen voor de liberale visie, hoepelt maar op. Ik deins er niet voor terug iemand uit de fractie te zetten als dat nodig is."

Soloartiesten

Half juni schreef de commissie-Dekker, die de verkiezingsnederlaag van de VVD analyseerde, dat er geen plaats is voor sluimerende ambities voor het partijleiderschap als er geen lijsttrekkersverkiezingen zijn. Voor soloartiesten is geen rol weggelegd.

Niet veel later zei Verdonk in een interview dat haar partij is 'gekaapt door linkse liberalen'. Rutte liet deze uitspraak passeren omdat het interview was afgenomen voor hij met zijn 'keiharde spelregels' op de proppen kwam.

Koers

Vorige maand had Rutte geen keus meer, na uitspraken van Verdonk over de koers van de partij tijdens een besloten etentje waarbij wel pers aanwezig was. Verdonk werd uit de fractie gezet, een besluit dat enkele dagen later door de meerderheid van het partijcongres werd gesteund.

Royement

Verdonk zoekt de confrontatie en kondigt aan dat ze Tweede Kamerlid èn VVD-lid wil blijven. De partijtop vindt dat onbestaanbaar: Verdonk moet uit de Kamer of opstappen als VVD-lid. Zoniet, dan volgt royement.

Die stap wordt bemoeilijkt door een eerdere uitspraak van het VVD-congres dat Verdonk wel voor de partij behouden moet blijven.

Ultimatum

Nadat Verdonk ook door VVD-ereleden niet op andere gedachten is te krijgen, wil het hoofdbestuur maandagavond de knoop doorhakken en stelt Verdonk een ultimatum: uiterlijk vrijdag moet ze kiezen tussen haar Kamerzetel en het VVD-lidmaatschap. Verdonk wacht niet af en houdt de eer aan zichzelf. Ze stapt op bij de VVD en gaat als eenmansfractie verder.

Tip de redactie