DEN HAAG - De kabinetsplannen voor volgend jaar hebben vrijdag kritiek gekregen van oppositiepartijen, werkgevers en de autobranche. Ze vinden dat lastenverzwaringen te veel de boventoon voeren, waardoor burgers en bedrijven ondanks economische groei de dupe zijn.

Foto:  ANP

Minister Wouter Bos (Financiën) vindt de kritiek "totale onzin". Als op Prinsjesdag alle plannen bekend zijn, zal volgens hem blijken dat er verstandig en solide beleid wordt gevoerd. Premier Jan Peter Balkenende vindt de kritiek ook voorbarig. "Het was passen en meten. Maar er ligt een goed resultaat."

Oppositiepartij VVD gelooft daar niets van. Volgens VVD-leider Mark Rutte betalen hardwerkende Nederlanders de rekening. "Bijna iedere belasting die je kunt bedenken gaat omhoog. Een onvoorstelbare conclusie in een tijd van economische groei."

Asociaal akkoord

D66-leider Alexander Pechtold vindt dat de voorgenomen belastingverhogingen de zelfstandigheid van mensen aantast. De Partij voor de Vrijheid spreekt van "een bedroevend slecht en asociaal akkoord". Kamerlid Kees Vendrik van GroenLinks vindt dat het kabinet te veel de nadruk legt op inkomensbeleid en te weinig op milieu.

Regeringsfracties PvdA en ChristenUnie zijn wel positief. Het CDA wil pas op Prinsjesdag reageren. Dat gold aanvankelijk ook voor de SP. "In slechte tijden moeten mensen koopkacht inleveren ten behoeve van bezuinigingen; in goede tijden moeten ze koopkracht inleveren om te sparen", liet SP-aanvoerder Jan Marijnissen alsnog weten. Hij hekelde de "Bos-belasting" en noemde het "bizar" dat Defensie geen bijdrage hoeft te leveren, terwijl 600 miljoen wordt bezuinigd op ouderen en gehandicaptenzorg.

Het kabinet bereikte donderdag een akkoord over de begroting voor volgend jaar. Kern daarvan is dat consumeren duurder wordt en werken gestimuleerd. Om die reden stijgt het hoge btw-tarief van 19 naar 20 procent.

Accijnzen

De accijnzen op alcohol (twee cent), tabak (25 cent voor een pakje sigaretten) en benzine (een cent) gaan omhoog. De fiscale bijtelling voor leaserijders stijgt van 22 naar 25 procent. Daartegenover staat dat de werkloosheidspremie voor werknemers fors omlaag gaat. Ook krijgen werkenden met een laag inkomen een belastingvoordeel.

Desondanks gaan de meeste huishoudens er volgend jaar een kwart of een half procent in koopkracht op achteruit. Van minima en ouderen met alleen AOW of een klein pensioen blijft de koopkracht echter op peil.

Vergrijzing

Het kabinet zet ook extra stappen om de overheidsfinanciën op orde te houden en de oplopende kosten van de vergrijzing te kunnen opvangen. Zo wil het kabinet de 'aanrechtsubsidie', een belastingvoordeel voor gehuwde niet-werkende vrouwen, versneld afschaffen.

Ook wordt de fiscale aftrekbaarheid van pensioenpremies voor de hogere inkomens beperkt. Eigenaren van zeer dure huizen worden extra belast. Het plan om rijkere ouderen die voor hun 65e met werken stoppen een heffing te laten betalen, wordt in een aangepaste vorm doorgezet. De overheidsbegroting komt door deze maatregelen volgend jaar een half procentje in de plus.

Ondernemersorganisatie VNO-NCW verwacht dat de kabinetsplannen de economie hard zullen raken. Zo wijzen de ondernemers op de mobiliteitssector (van auto's tot vliegverkeer), die wordt geraakt door vergroening van belastingen, de hogere accijnzen, en hekelen ze het automatisch laten doorstijgen van de ziektekostenpremies die werkgevers moeten opbrengen.

Auto

Belangenverenigingen uit de autobranche beschuldigen het kabinet ervan de auto slechts als een melkkoe te gebruiken.