KIEV - President Viktor Joesjtsjenko van Oekraïne heeft maandag het parlement ontbonden en nieuwe verkiezingen gelast. Dat maakte hij bekend tijdens een televisietoespraak.

Foto:  Novum

De pro-westerse president is al maanden in een bittere machtstrijd verwikkeld met de door pro-Russische partijen gedomineerde volksvertegenwoordiging.

Staatsgreep

Het parlement was vooruitlopend op de toespraak in spoedberaad bijeengekomen en heeft het besluit van het staatshoofd naast zich neergelegd. De parlementariërs steunden een resolutie waarin zij het decreet omschrijven als "een stap richting een staatsgreep".

Zij verklaarden geen geld vrij te zullen maken voor de verkiezingen en stemden voor het ontslag van de centrale kiescommissie. "Wij bezwijken niet voor een dictaat", aldus parlementsvoorzitter Aleksander Moros.

Plicht

Volgens Joesjtsjenko was het zijn "plicht" om het parlement te ontbinden omdat het parlement de grondwet heeft geschonden. Hij kwam tot het besluit na eerder op de dag zeven uur tevergeefs te hebben overlegd met parlementaire leiders. De president verklaarde alle zaken "onder controle" te hebben.

Hij zei tot zijn besluit te zijn gekomen uit "de essentiële behoefte om de staat, zijn soevereiniteit en zijn territoriale integriteit te bewaren". Volgens hem kan alleen een vervroegde stembusgang een eind maken aan de politieke machtsstrijd in het land.

Grondwet

De president benoemde in augustus met tegenzin Janoekovitsj tot premier omdat zijn eigen bondgenoten er niet in slaagden een regering te vormen. De nieuwe eerste minister had op dat moment de steun van 239 van de 450 parlementariërs.

Sindsdien zijn al twintig volksvertegenwoordigers overgelopen naar de premier. Volgens de president is dit in strijd met de grondwet.

Machtspositie

In het overleg eerder op de dag verklaarde Joesjtsjenko dat de premier en zijn aanhangers de "macht proberen te grijpen". De president vreest echter ook voor zijn eigen machtspositie.

Als het pro-Russische blok tot driehonderd zou aangroeien, kan die presidentiële veto's te niet doen en grondwetswijzigingen doorvoeren.

Demonstratie

In het centrum van de hoofdstad Kiev demonstreren enkele duizenden aanhangers van de premier. Zij hebben hun tenten in het centrum van de stad opgeslagen en zeggen zich te zullen verzetten tegen nieuwe verkiezingen. In het weekeinde waren al duizenden medestanders van de president in Kiev de straat opgegaan om hun steun te betuigen.