Nederland staat twee minuten stil bij oorlogsslachtoffers

Nederland heeft donderdag om 20.00 uur twee minuten stilgestaan bij de oorlogsslachtoffers die zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Koning Willem-Alexander woonde traditiegetrouw de Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam bij.

Het koninklijk paar en premier Mark Rutte namen samen met de duizenden aanwezigen twee minuten stilte in acht. Daarna droeg Güner Tuzgöl (16) uit Heemstede een gedicht voor. De scholier van het Eerste Christelijke Lyceum Haarlem won met zijn werk de finale van de wedstrijd Dichter bij 4 mei.

Daarna hield burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam een toespraak. Hierin stelde hij dat we "juist op 4 mei onze zegeningen moeten tellen en daaruit de hoop en het zelfvertrouwen moeten putten om voort te gaan op de weg van vrede."

De burgemeester zei dat zodra onverdraagzaamheid de kop opsteekt, die op tijd moet worden bestreden.

Onverdraagzaamheid

Hij wees erop dat dit moet gebeuren zonder zelf onverdraagzaam te worden. "Dat zijn wij verplicht aan allen die we vanavond herdenken", aldus Van der Laan.

"Op een dag als vandaag beseffen we hoeveel slachtoffers de bezetter heeft gemaakt en hoeveel mensen hun leven voor onze vrijheid in de waagschaal stelden. We beseffen welke grote verworvenheden als democratie, grondrechten en rechtstaat wij - mede dankzij hen - mogen koesteren en moeten onderhouden."

Broze democratie

Voorafgaand vond in de Nieuwe Kerk in Amsterdam een herdenkingsbijeenkomst plaats. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima waren aanwezig bij een lezing van schrijfster Annejet van der Zijl. Ook voorzitter Khadija Arib sprak enige woorden. "Onze democratie mag broos zijn, maar overwint altijd", stelde zij.

Op de NPO-zenders is vanaf 18.45 uur een rechtstreeks verslag te volgen. Iedereen kan bij de herdenking op de Dam aanwezig zijn.

Klok op de Waalsdorpervlakte in Den Haag

Ook op tientallen andere plaatsen in Nederland vond om 20.00 uur een herdenking plaats. In de duinen bij Den Haag vond een grote stille tocht plaats langs de plek waar de Duitsers in de oorlog honderden verzetsstrijders fusilleerden. Op de Waalsdorpervlakte staat een enorme klok, die voorafgaand aan de twee minuten stilte wordt geluid.

Aan deze herdenking doen elk jaar vele duizenden mensen mee; de kop van de stoet wordt gevormd door overlevenden en familieleden van overleden verzetsstrijders. RTL doet live verslag van deze herdenking.

Kinderherdenking in Madurodam

Voor de tweede maal vond in miniatuurstad Madurodam een speciale kinderherdenking van de gevallenen plaats. Madurodam werd in 1952 opgericht als levende herinnering aan oorlogsheld George Maduro en draagt officieel de status van oorlogsmonument.

Met de Nationale Kinderherdenking wil de miniatuurstad het belang van de herinnering doorgeven aan kinderen onderstrepen. De herdenking, waar honderden kinderen bij zijn, bestond onder meer uit een kinderdefilé en een toespraak van jeugdburgemeester Iris de Ruyter de Wildt.

Gevallenen

De basis voor de herdenking op 4 mei vormen de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwamen naast militairen ook grote aantallen burgers om.

Zowel in Europa als in Zuidoost-Azië zijn velen omgekomen omdat zij in verzet kwamen of als gevolg van oorlogsgeweld of uitputting. De meeste slachtoffers vielen echter door doelbewuste en systematische vervolging en moord. Onder hen waren Joden, Sinti en Roma en andere groepen die de nazi's als minderwaardig beschouwden, zoals homoseksuelen.

Sinds 1961 worden ook militairen herdacht die zijn omgekomen toen ze voor overheidswege uitgezonden werden naar een conflict- of oorlogsgebied in het buitenland.

Groot draagvlak

Uit onderzoek dat jaarlijks wordt uitgevoerd door het Nationaal Comité 4 en 5 mei blijkt dat 85 procent van de Nederlanders om 20.00 uur stil is. Dit aantal is de afgelopen jaren vrij constant. Zes op de tien Nederlanders volgen de ceremonie op televisie of online.

Het draagvlak voor de dodenherdenking blijft ook onverminderd groot; 80 procent van de Nederlanders wil dat de herdenking in de toekomst doorgaat.

Dodenherdenking 2017

Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp (M) tijdens de herdenking van slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog op het Nationaal Ereveld in Loenen. © ANP
Nationaal Ereveld Loenen is de laatste rustplaats van bijna 4.000 Nederlandse oorlogsslachtoffers. © ANP
Veteranen tijdens de herdenkingsplechtigheid in Loenen. © ANP
Op het Nationaal Ereveld werden aan het begin van de middag de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. © ANP
Generaal Middendorp, de Commandant der Strijdkrachten, houdt een toespraak. © ANP
Een krans wordt bij het monument van 'De Vallende Man' gelegd. © ANP
Generaal Middendorp, de Commandant der Strijdkrachten, legt een krans. © ANP
Op de Dam in Amsterdam zijn voor de beveiliging van de Nationale Herdenking betonblokken geplaatst. © ANP
Op het Rokin in Amsterdam hangt een vlag halfstok. © ANP
Het is belangrijk hen die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen te herdenken, omdat dat onze moraal vormt en scherpt. Dat heeft Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib donderdagochtend betoogd tijdens de herdenkingsceremonie van de Staten-Generaal. © ANP
De Eerste en Tweede Kamer stonden op de ochtend van 4 mei, de Nationale Dodenherdenking, zoals ieder jaar stil bij de doden. © ANP
18.000 namen van militairen en verzetsmensen die in de de oorlog zijn omgekomen staan op de Erelijst van Gevallenen, die in het gebouw van de Tweede Kamer aan het Binnenhof ligt. © ANP
Veteraan Goderd van Heek wordt door zijn vrouw gereed gemaakt voor de 4 mei herdenking in Loenen. © ANP
Medewerkers van netbeheerder Stedin treffen de laatste voorbereidingen voor de 4 mei herdenking op de Waalsdorpervlakte. © ANP
Op verschillende plaatsen in het land worden donderdag de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. © ANP
Honderden mensen staan donderdag op de Dam in Amsterdam voor de Nationale Dodenherdenking. © ANP
Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima leggen een krans bij het Nationaal Monument op de Dam. © ANP
Khadija Arib tijdens de dodenherdenking in Amsterdam. © ANP
Een krans wordt gelegd bij het Nationaal Monument op de Dam. © ANP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Vervoersbedrijven

Winkels moeten hun deuren om 19.00 uur sluiten. Vervoersbedrijven als de NS, HTM, RET, Connexxion en Arriva zetten hun voertuigen tegen 20.00 uur stil zodat de reizigers de gelegenheid hebben twee minuten de oorlogsslachtoffers te herdenken

Niet alleen op de weg en het spoor, maar ook op treinstations wordt stilgestaan bij de Dodenherdenking. Zo vinden volgens de NS herdenkingsbijeenkomsten plaats op stations in Alkmaar, Haarlem, Nijmegen, Arnhem Centraal, Den Haag Centraal en Amsterdam Centraal.

Smartphone niet gebruiken

Ook de Nederlandse telefoonproviders hebben de oproep gedaan aan hun gebruikers om om 20.00 uur twee minuten de smartphone niet te gebruiken uit respect voor de gevallenen.

Op de avond van Dodenherdenking is een officieel vlaggenprotocol van kracht. De periode waarin de vlag halfstok hangt, duurt van 18.00 uur tot zonsondergang. Met dit symbool wordt eerbied en respect voor de doden betuigd. De vlag die wordt gebruikt is een Nederlandse driekleur zonder wimpel.

Kerkklokken mogen officieel geluid worden van 19.45 uur tot 19.59 uur.

Lees meer over:
Tip de redactie