Kan ik een krans leggen op de Dam? En andere vragen over 4 mei

Nederland staat donderdag om 20.00 uur twee minuten stil bij de oorlogsslachtoffers die zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Wat is het vlaggenprotocol? En hoe laat sluiten de winkels?

Tijdens de Nationale Herdenking worden diverse groepen slachtoffers herdacht.

De basis voor de herdenking op 4 mei vormen de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwamen naast militairen ook grote aantallen burgers om.

Zowel in Europa als in Zuidoost-Azië zijn velen omgekomen omdat zij in verzet kwamen of als gevolg van oorlogsgeweld of uitputting. De meeste slachtoffers vielen echter door doelbewuste en systematische vervolging en moord. Onder hen waren Joden, Sinti en Roma en andere groepen die de nazi’s als minderwaardig beschouwden, zoals homoseksuelen.

Sinds 1961 worden ook militairen herdacht die zijn omgekomen toen ze van overheidswege uitgezonden waren naar een conflict- of oorlogsgebied in het buitenland.

De herdenking vindt altijd plaats op 4 en 5 mei.

De regering besloot in 1968 om de Nationale Herdenking en Bevrijdingsdag altijd plaats te laten vinden op 4 en 5 mei. Dit besluit is genomen omdat voor verschillende religieuze groeperingen de rustdag op andere dagen in de week plaatsvindt. Lokale organisaties kunnen hun eigen planning aanhouden, als zij daar aanleiding voor zien.

Bevrijdingsdag is een officiële feestdag, maar niet iedereen is vrij op 5 mei. Veel ambtenaren hebben wel een vrije dag; in de meeste cao’s is vastgelegd dat eens in de vijf jaar Bevrijdingsdag verplicht een vrije dag is. Dit is in 2020 weer het geval. Een groeiend aantal Nederlanders zou van 5 mei een nationale vrije dag willen maken.

Negen op de tien Nederlanders staat stil bij de Dodenherdenking.

Uit onderzoek dat jaarlijks wordt uitgevoerd door het Nationaal Comité 4 en 5 mei blijkt dat 85 procent van de Nederlanders om 20.00 uur stil is. Dit aantal is de afgelopen jaren vrij constant. Zes op de tien Nederlanders volgen de ceremonie op televisie of online.

Het draagvlak voor de Dodenherdenking blijft ook onverminderd groot; 80 procent van de Nederlanders wil dat de herdenking in de toekomst doorgaat.

Winkels sluiten om 19.00 uur. Het openbaar vervoer staat om 20.00 uur twee minuten stil.

Vervoersbedrijven als de NS, HTM, RET en Arriva willen reizigers zo de gelegenheid geven oorlogsslachtoffers te herdenken. Trambestuurders en buschauffeurs hebben de opdracht om het voertuig tegen 20.00 uur op een veilige locatie stil te zetten en de motor uit te zetten.

Niet alleen op de weg en het spoor, maar ook op treinstations wordt stilgestaan bij de Dodenherdenking. Zo vinden volgens de NS herdenkingsbijeenkomsten plaats op stations in Alkmaar, Haarlem, Nijmegen, Arnhem Centraal, Den Haag Centraal en Amsterdam Centraal.

Ook de Nederlandse telefoonproviders hebben de oproep gedaan aan hun gebruikers om om 20.00 uur twee minuten de smartphone niet te gebruiken uit respect voor de gevallenen.

De vlaggen hangen vanaf 18.00 uur halfstok.

Hiervoor treedt op 4 mei ’s avonds een officieel vlaggenprotocol in werking. De periode waarin de vlag halfstok hangt, duurt van 18.00 uur tot zonsondergang. Met dit symbool wordt eerbied en respect voor de doden betuigd. De vlag die wordt gebruikt is een Nederlandse driekleur zonder wimpel.

Kerkklokken mogen officieel geluid worden van 19.45 uur tot 19.59 uur.

De Nationale Herdenking vindt plaats op de Dam in Amsterdam.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima wonen deze herdenking rond 20.00 uur bij. Zij leggen de eerste kransen, waarna diverse belangengroepen kransen leggen voor aparte groepen slachtoffers. Zo worden er kransen gelegd voor overleden militairen, voor burgers in Nederlands-Indië die omgekomen zijn en voor verzetsmensen die zijn gestorven in de oorlog.

Iedereen kan aanwezig zijn bij deze Nationale Herdenking. Ook kan iedereen tijdens het defilé ná de officiële herdenkingsplechtigheid een bloemstuk of een krans bij het Nationaal Monument op de Dam leggen. De ceremonie wordt uitgezonden door de NOS; RTL doet verslag van de herdenking op de Waalsdorpervlakte in Den Haag.

Lees meer over:

Bevrijdingsfestivals

Bevrijdingsfestivals
Donderdag 5 mei is het Bevrijdingsdag en dat wordt in het hele land weer gevierd met bevrijdingsfestivals.
Tip de redactie